HDP’li eski vekil: Amed ile Diyarbekir'i çarpıştırmayın

Eski HDP Diyarbakır Milletvekili Altan Tan, Amedspor’un Süper Lig’e yükselmesinin ardından yeniden gündeme gelen Amed ve Diyarbekir tartışmalarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Amedspor’un Diyarbakır ve bölge için önemli bir temsil gücüne sahip olduğunu belirten Tan, kulübün farklı kimlik tartışmalarının merkezine yerleştirilmemesi gerektiğini ifade etti.

“Amedspor’un temsil gücü doğal bir durum”

Tan, Amedspor’un bölgesel bir kimliğe dönüşmesinin dünyadaki benzer örneklerle açıklanabileceğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:

Amedspor’un 1. Lig’e yükselmesi Diyarbakır’da ve bölgede büyük heyecan yarattı. Bir şehir takımının zamanla bölgesel bir kimliğe dönüşmesi dünyanın birçok yerinde görülen bir durumdur. Barcelona’nın Katalonya’yı, Athletic Bilbao’nun Bask bölgesini, Traktör’ün Güney Azerbaycan’ı temsil etmesi gibi Amedspor da bölgede benzer bir anlam taşımaktadır. Bu nedenle takımı Kürtlük, Kürdistan ya da bölücülük tartışmalarının merkezine yerleştirmek doğru değildir. Aynı şekilde bu kimlik üzerinden düşmanlık üretilmesi de yanlıştır.

İsimler ve kimlikler tarih boyunca önem taşımıştır. Asimilasyon politikalarının ilk hedeflerinden biri çoğu zaman yer adları olmuştur. Diyarbakır’ın eski adları etrafında yürütülen tartışmalarda da benzer bir durum yaşanmaktadır. Bir kesim Diyarbekir adını Arap kökenli bulduğu için reddederken, başka bir kesim de Amed adını Kürt kimliğiyle özdeşleştirmektedir. Oysa tarihsel kaynaklar, bugünkü sur içi bölgesinin eski adının Amit ya da daha eski biçimiyle Omid olduğunu göstermektedir. Diyarbekir ise yalnızca şehir merkezini değil, daha geniş bir coğrafyayı ifade eden tarihî bir bölge adıdır.

Kaynaklara göre Amit adına milattan önceki dönemlerden itibaren rastlanmaktadır. Tarih boyunca sur içi; Ermenilerin, Süryanilerin, Müslümanların ve başka toplulukların yaşadığı çok kültürlü bir merkez olmuştur. Osmanlı tahrir defterleri ve nüfus kayıtları da şehir merkezindeki demografik yapının uzun süre karma karakter taşıdığını göstermektedir. Bu nedenle sur içini yalnızca tek bir etnik kimlikle açıklamak tarihsel gerçeklerle örtüşmez. Kürt kültürünün güçlü şekilde temsil edildiği Cizre, Silvan ve Doğubayazıt gibi merkezler ise farklı bir tarihî gelişime sahiptir.

Diyarbekir adı da sanıldığı gibi yalnızca İslami dönemde ortaya çıkmış bir isim değildir. İslam öncesi dönemde bölgeye yerleşen Arap kabileleriyle bağlantılı olarak kullanılan Diyar-ı Bekir, Diyar-ı Rabia ve Diyar-ı Mudar gibi coğrafi adlandırmalar tarih kaynaklarında yer almaktadır. Zamanla Diyarbekir adı hem bölgeyi hem de şehir merkezini ifade edecek şekilde kullanılmaya başlanmıştır. Bugün de Kürtçe, Zazaca ve Arapçada benzer kullanımlar devam etmektedir.

Bu nedenle Amed ile Diyarbekir’i karşı karşıya getirmek yerine, her iki ismi de tarihsel bağlamı içinde değerlendirmek gerekir. Kimlikler ve yer adları üzerinden yeni kutuplaşmalar üretmek yerine, şehrin çok katmanlı tarihini kabul etmek daha sağlıklı bir yaklaşım olacaktır. Diyarbakır; Kürtlerin çoğunlukta yaşadığı bir merkez olmakla birlikte Ermenilerin, Süryanilerin, Keldanilerin ve Yahudilerin de iz bıraktığı ortak bir şehirdir.

Sonuç olarak Amedspor’un başarısı önemlidir ve takım doğal olarak bölgesel bir temsil gücü taşımaktadır. Ancak bu temsil üzerinden Amed ile Diyarbekir’i karşı karşıya getirmek yerine, her iki tarihî mirası da sahiplenmek gerekir. Kimlikleri çatıştırmak yerine ortak geçmişi ve ortak aidiyeti öne çıkarmak daha doğru olacaktır. Amedspor’a da yeni lig yolculuğunda başarılar dilenmelidir.