Diyarbakır’da deprem gerçeği: Engelliler ve aileleri

AMİDA HABER - 11 ili etkileyen Kahramanmaraş merkezli depremlerin 3’üncü yılı geride kaldı. 6 Şubat 2023’te Diyarbakır’da 1’i boş olmak üzere 7 bina yıkıldı. Yıkılan binalarda 414 kişi yaşamını yitirirken, 912 kişi yaralandı. Kentte 5 bin 442 bina ise ağır hasar gördü.

Anma etkinlikleri kapsamında dün başta depremden etkilenen 11 il olmak üzere ülke genelinde çeşitli programlar düzenlendi.

Diyarbakır’da 200 bin engelli bulunuyor

Deprem gibi derin yaralar bırakan afetler herkesi etkilerken, engelli ve yatağa bağımlı bireyler bu felaketleri en ağır hissedenler oluyor. Yaklaşık 2 milyon nüfuslu Diyarbakır’da 200 bin civarında engelli birey bulunuyor. Yatağa bağımlı hastalar da eklendiğinde risk altındaki nüfus daha da artıyor.

Saat 04.17’de herkesi uykuda yakalayan depremde birçok engelli birey evlerinden çıkamadı. Çocuklarını ya da yakınlarını evde bırakamayan aileler de onlarla birlikte içeride kalmak zorunda kaldı. Evleri yıkılmadığı için hayatta kalanlar olsa da yaşamını yitiren engelliler oldu.

Görme engelli ablası ile enkaz altında kaldı, kaçamadılar

Büyük yıkımın yaşandığı Yenişehir ilçesindeki ve 89 kişiye mezar olan Galeria Sitesi bunun en acı örneklerinden biri. Deprem sırasında binadan kaçmaya çalışan iki kardeşten abla, görme engelli kardeşinin çıkmakta zorlanması nedeniyle binadan çıkamadı. İki kardeş de yıkılan binanın enkazı altında kalarak yaşamını yitirdi. Bunlar sadece ulaşılabilen vakalar. Ancak kayıtlara geçmeyen çok sayıda benzer hikaye olduğu biliyor.

‘Kızımızı bırakıp kaçamadık’

Amida Haber’e konuşan SSPE Diyarbakır Derneği Başkanı Ercan Akto, yatağa bağımlı kızı nedeniyle deprem anında evden çıkamayanlardan. Akto, o gün yaşadıklarını şöyle anlattı: “Bağcılar’da yaşıyorum. Kızım 29 yaşındaydı. Birinci sınıftayken yaptırdığımız kızamık aşısı sonrası yatağa bağımlı kaldı. Deprem korkusu herkes için ayrı tabii. Sarsıntı biraz dinince diğer çocuklarımızı aşağı indirdik. Ben, eşim ve büyük kızım evden çıkmadık. Onu koruyacak şekilde yatağının etrafına sardık, çömelerek beklemek zorunda kaldık. Asansör yoktu, sırtımıza alıp kaçamazdık. Girişle birlikte 6’ncı katta oturuyorduk.

‘Vicdanımız onu bırakıp kaçmaya el vermedi’

İlkyardım eğitimi almanın önemine vurgu yapan Akto, “Deprem bittikten sonra da evden çıkamadık. İkinci gün onları köye gönderdim, ben de çalışmalara katıldım. Kendi korkumuz ayrıydı, kızımız için korkumuz ayrı. Bir anne ve baba olarak vicdanımız onu bırakıp kaçmaya el vermedi. Bina çökebilir diye yatağın kenarında çömelip bekledik. Dışarıdakilere konumumuzu bildirdik. Daha önce ilk yardım eğitimi almıştım, ne yapacağımı az çok biliyordum. Ama bu bilgilere sahip olmayan çok fazla aile var” dedi.

Aileler bilgilendirilmeli

Akto, afetlerde engelli bireyler için özel planlama yapılması gerektiğini vurgulayarak şunları söyledi: “Bu süreçte yaşamını yitirenleri duyduk. Tesadüfen kurtulan çok insan var., bizde keza onlardan bir tanesiyiz. Bu tür afetlerde kurumlara büyük görev düşüyor. Aileler nasıl hareket edeceğini bilmiyor. Bilgilendirme yapılmalı, eğitimler düzenlenmeli. Deprem anında ve sonrasında ne yapılacağına dair her eğitim hayati önem taşıyor.”

‘En büyük zorluk depremden sonra başladı’

Depremi Diyarbakır’da yaşayan bedensel engelli Menekşe Kalkan da yaşadıkları panik ve sonrasındaki erişim sorunlarına dikkat çekti. Kalkan: “Yaşlı annem ve babamla yaşıyorum. Depremde büyük panik yaşadık. 3’üncü katta oturuyoruz. Herkes aşağı kaçmaya başladı. Anneme inmesini söyledim ama beni yalnız bırakmadı. Komşuların desteğiyle inebildik. Ezilme riski yaşadım. Ben şanslı olanlardandım, abimin evine gittik. Ama arkadaşlarımın kaldığı yurtlar, okullar ve sığındıkları kurumlar engellilere uygun değildi. En büyük zorluk depremden sonra başladı. Acil çıkışlar erişilebilir değil, eşyalarla kapatılıyor. Afetlerde engellilerin sığınabileceği alanların erişilebilir olması ve buna uygun inşa edilmesi gerekiyor. Umarım kimse bir daha böyle bir felaket yaşamaz” diye belirtti.