Diyarbakır’da semt pazarı araştırması: Kürtçe kullanımı yüzde 25’lerde

SAMER Saha Araştırmaları Merkezi tarafından 2-9 Haziran tarihleri arasında Diyarbakır’daki dört farklı semt pazarında faaliyet gösteren 142 esnafla yapılan araştırmanın sonuçları açıklandı. Çalışmada pazarcıların mesleki deneyimleri, müşteri profilleri, fiyat artışlarının etkileri ve tüketici davranışlarındaki değişimler incelendi.

Araştırmada çok dilli iletişimin yaygın olduğu görülürken, esnafın büyük bölümü Türkçe ve Kurmanciyi birlikte kullandığını belirtti. Ancak yalnızca Kurmanci ve Zazaki kullananların toplamı yüzde 25 seviyelerinde kaldı.

Pazarda Kürtçe kullanımı vasat

Semt pazarlarında çok dilli iletişimin yaygınlığı dikkat çekerken, katılımcıların yüzde 48,6’sı Türkçe ve Kurmancî, yüzde 21,8’i yalnızca Kurmanci, yüzde 17,6’sı yalnızca Türkçe, yüzde 10,6’sı Türkçe, Kurmancî ve Zazaki, yüzde 1,4’ü yalnızca Zazaki/Kirmancki kullandığı belirtildi. Esnafın gözlemlerine göre müşterilerin yüzde 70,4’ünü kadınların oluşturduğuna yer verilen raporda, “Bu sonuç, hane halkı tüketim kararlarında kadınların belirleyici rolünü göstermektedir” denildi.

Zamlar satışları ve kârlılığı düşürdü

Araştırmaya göre esnafın yüzde 34,5’i ürünlere her gün zam geldiğini belirtirken, yüzde 81’i fiyat artışları nedeniyle müşterilerden tepki aldığını ifade etti. “Zamlardan dolayı satışlarınız nasıl etkileniyor?” sorusuna katılımcıların yüzde 90’dan fazlası satışların düştüğü yanıtını verdi. Pazarcılar, tarladan pazara ulaşıncaya kadar birçok üründe ciddi fiyat artışları yaşandığını belirtirken, bazı esnaflar ürünlerin birkaç kat zamlandığını dile getirdi. Mazot fiyatlarındaki yükseliş, üretim azalması ve ekonomik politikalar zamların temel nedenleri arasında gösterildi.

Tüketici daha az ve daha ucuz ürün tercih ediyor

Esnafın gözlemlerine göre son dönemde müşteriler daha az ürün satın alıyor, daha ucuz ürünlere yöneliyor ve pazara daha seyrek geliyor. Araştırmada, katılımcıların yüzde 92,3’ü son bir yılda tüketicinin alım gücünün azaldığını belirtti. Müşterilerin önemli bir bölümünün düşük gelir grubundan oluştuğuna dikkat çekilen raporda, ekonomik koşulların alışveriş alışkanlıklarını belirgin şekilde değiştirdiği ifade edildi.

‘Semt pazarları ekonomik krizin aynası’

Araştırmanın sonuç bölümünde semt pazarlarının ekonomik krizden doğrudan etkilenen alanlar olduğu vurgulandı. Raporda, enflasyon ve maliyet artışlarının esnafı zorladığı, müşterilerin alım gücünün düştüğü ve kârlılığın azaldığı belirtildi. Buna rağmen semt pazarlarının özellikle düşük ve orta gelirli vatandaşlar için önemli bir gıda erişim noktası olmaya devam ettiği kaydedildi.

Değerlendirmede, pazarların yalnızca ticaret yapılan alanlar değil, aynı zamanda yoksullaşma süreçlerinin ve toplumsal yaşamın gözlemlenebildiği önemli sosyal mekânlar olduğu ifade edildi.