Diyarbakır’dan Meclis’e ‘faili meçhul’ başvurusu

Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulan “Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığı”nın soruşturma dosyalarını inceleme sürecini başlatmasının ardından Diyarbakır Barosu kapsamlı bir başvuru yaptı. Baro, özellikle 1990’lı yıllarda Kürt illerinde yoğunlaşan faili meçhul cinayetlerin, gözaltında kayıpların ve zorla kaybetmelerin yeniden ele alınmasını talep etti.

‘Zaman aşımı uygulanmasın’

Başvuruda, etkin soruşturma yürütülmemesi nedeniyle zamanaşımı hükümlerinin fiilen “cezasızlık aracına” dönüştüğü belirtilerek, yaşam hakkı ihlalleri, işkence ve zorla kaybetme suçlarında zamanaşımının uygulanmaması gerektiği vurgulandı. Baro, yeni kurulan daire başkanlığının geçmiş döneme ait faili meçhul dosyalarını kapsamlı biçimde araştırması çağrısında bulundu.

‘Binlerce vaka kayıtlara geçti’

Baronun başvurusunda, TBMM’nin 1995 tarihli Faili Meçhul Siyasi Cinayetleri Araştırma Komisyonu raporuna göre 1797 faili meçhul siyasi cinayetin kayıtlara geçtiği hatırlatıldı. Türkiye İnsan Hakları Vakfı verilerine göre ise 1990-2011 yılları arasında en az 1901 faili meçhul cinayet işlendiği ifade edildi. İnsan Hakları Derneği Diyarbakır Şubesi’nin verilerine göre yalnızca 1990’lı yıllarda yaklaşık 3 bin 500 faili meçhul cinayet ve yüzlerce zorla kaybetme vakasının bulunduğu belirtildi.

Başvuruda ayrıca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Türkiye hakkında verdiği çok sayıdaki ihlal kararına dikkat çekildi. AİHM kararlarında devletin yalnızca yaşam hakkını ihlal etmeme değil, aynı zamanda etkin soruşturma yürütme, sorumluları ortaya çıkarma ve mağdurların adalete erişimini sağlama yükümlülüğü bulunduğu vurgulandı.

‘Özel yetkili savcılar görevlendirilsin’

Diyarbakır Barosu, faili meçhul cinayetlerin yaygın ve sistematik niteliği nedeniyle “insanlığa karşı suç” kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini savundu. Başvuruda, TBMM bünyesinde bağımsız ve tam yetkili bir hakikat ve araştırma komisyonu kurulması, zamanaşımı gerekçesiyle kapatılan dosyaların yeniden incelenmesi ve özel yetkili savcıların görevlendirilmesi talep edildi.

Baro ayrıca Birleşmiş Milletler Zorla Kaybetmelere Karşı Herkesin Korunmasına Dair Uluslararası Sözleşmesi’nin çekincesiz kabul edilmesini, Uluslararası Ceza Mahkemesi Roma Statüsü’ne taraf olunmasını ve toplu mezar incelemelerinde Minnesota Otopsi Protokolü’nün uygulanmasını istedi. Başvuru metninde, devlet arşivlerinin kamuoyuna açılması ve kayıp yakınlarının adalet taleplerinin karşılanmasının “tarihsel bir sorumluluk” olduğu ifade edildi.