Mevsimlik işçilerde eşitsizlik derinleşti: Kadının maaşı 23, erkeğin 39

AMİDA HABER - TÜİK’in, 5 Mart’ta 2025 yılı Tarımsal İşletme İşgücü Ücret Yapısı verilerini açıkladı. Buna göre mevsimlik tarım işçilerinin günlük ücretleri bir önceki yıla göre yüzde 37,8 artarak bin 299 TL’ye, sürekli tarım işçilerinin aylık ücretleri ise yüzde 42,1 artarak 37 bin 305 TL’ye yükseldi.

Ancak açıklanan veriler, kadın ve erkek işçiler arasındaki ücret farkını da ortaya koydu. Mevsimlik erkek işçilerin günlük ücretleri yüzde 40,6 artışla bin 416 TL’ye çıkarken, kadın işçilerin günlük ücretleri yüzde 34,1 artışla bin 193 TL’de kaldı. Aylık ücretlerde ise erkek işçiler yüzde 43,4 artışla 39 bin 843 TL kazanırken, kadın işçilerin ücretleri yüzde 22,1 artışla 23 bin 598 TL oldu.

2 milyon mevsimlik işçi bulunuyor

Ülke genelinde yaklaşık 2 milyon tarım işçisinin bulunduğu tahmin edilirken, kayıt dışı çalışanların oranının oldukça yüksek. Mevsimlik işçilerin önemli bir bölümünü kadınlar ve çocuklar oluştururken, çocuk işçi sayısının 350-400 bin arasında olduğu tahmin ediliyor.

Uzmanlara göre bu farkın temel nedenlerinden biri iş kollarına göre ücretlendirme sistemi.

Amida Haber’e konuşan Güvencesiz İşçiler Derneği Başkanı Eyüp Tat, ücretlerin yapılan işin türüne göre değiştiğini belirterek, “Meyve toplama gibi işlerde ücretler daha düşükken, paketleme ve ambalaj gibi işlerde daha yüksek olabiliyor. Hatta bazı durumlarda kadınların aldığı ücret erkeklerden fazla olabiliyor” dedi.

Fiziksel güç temel etken

Tat, özellikle fiziksel güç gerektiren işlerde erkeklerin daha fazla tercih edilmesinin ücret farkını artırdığını vurguladı. Çapalama, yük taşıma ve tarla işleri gibi alanlarda ücretlerin görece düşük olduğunu, ancak bu işlerin çoğunlukla erkekler tarafından yapıldığını ifade etti.

‘Örgütleme eksikliği…’

Tat ayrıca örgütlenme eksikliğinin de önemli bir sorun olduğuna dikkat çekerek, “Örgütlü olunan yerlerde çalışma saatleri daha düzenli. Ancak örgütsüz alanlarda hem ücretler düşük hem de çalışma süreleri daha yüksek. İşveren çalışma saatlerini istediği gibi uzatabiliyor. Devletin bu alanda destekleyici olması gerekiyor” diye konuştu.

‘İşe göre ücret alıyor’

Diyarbakır’ın Çermik ilçesinde yaşayan ve 20 yıldır çavuşluk yapan Servet ise sahadaki uygulamaların farklılık gösterebildiğini belirtti. Servet, “Genel olarak kadın-erkek ayrımı yapılmadan aynı yevmiye veriliyor. Ancak güç ve performansa dayalı sistemlerde kazanç değişebiliyor. 16 yaşında da 60 yaşının üzerinde de işçiler var. Örneğin kabala dediğimiz bir sistem var. Kişi yaptığı işe göre ücret alıyor. Güçlü bir işçi bir günde birden fazla yevmiye çıkarabiliyor” dedi.

Güç gerektiren işlerde erkekler çalışıyor

Farklı bölgelerde ücretlerin değiştiğini ifade eden Servet, Karadeniz’de fındık, İç Anadolu’da sebze üretimi ve Akdeniz’de sera işlerinde farklı yevmiye sistemlerinin uygulandığını söyledi. Servet, “Ağır işler, özellikle kasa ve çuval taşıma gibi işler genelde erkeklere veriliyor. Bu da ücret farkına yol açabiliyor” diye konuştu.

Servet ayrıca mevsimlik işçilerin yıl boyunca farklı illere giderek çalıştığını belirterek, “Yılın 12 ayında da mevsimlik işçiler çalışabiliyor. Ben Nisan ayında başlayıp 3 ay boyunca farklı şehirlere işçi götürüyorum. Fındık, domates, biber gibi ürünlere göre sezon değişiyor. Yevmiyeler geçen yıl yaklaşık bin 300 TL civarındaydı, bu yıl 1.500-1.600 TL olması bekleniyor” dedi.

20 yılda ne değişti?

20 yıl içerisinde barınma koşullarında kısmi iyileşmeler olduğunu ancak genel yaşam şartlarının büyük ölçüde değişmediğini ifade eden Servet, işçilerin çoğunlukla derme çatma alanlarda yaşamaya devam ettiğini belirtti.