SGK’dan Diyarbakır uyarısı: Hukuken zorunlu

Diyarbakır Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) İl Müdürlüğünce Sosyal Güvenlik Haftası kapsamında yapılan açıklamada, Türkiye'nin ve sosyal güvenlik sisteminin en önemli sorunları arasında yer alan kayıt dışı istihdamın çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumuna hiç bildirilmemesi ya da çalışma gün veya ücretlerinin eksik bildirilmesi olduğu belirtildi.

Sigortalılık yasal bir zorunluluk

Çalışanların sigortalı olarak çalıştırılmalarının anayasal bir hak olmakla birlikte hem çalışanlar hem de işverenler açısından yasal bir zorunluluk olduğu ifade edilen açıklamada, "İşverenlerin sigortasız istihdam sağlama hakkı bulunmadığı gibi, çalışanların da kendi rızalarıyla dahi olsa bu haktan feragat ederek sigortasız çalışmayı talep etmeleri hukuken mümkün değildir. Özellikle emekli, dul ve yetim aylığı alanların, sosyal yardım yararlanıcılarının veya bakmakla yükümlü olunan kişi statüsündekilerin hak kaybı yaşamamak adına zaman zaman kayıt dışı çalışmaya eğilim gösterebildiği tespit edilmektedir. İşverenlerimizin bu tür talepler karşısında taviz vermeyerek yasal yükümlülüklerini yerine getirme bilinciyle hareket etmeleri, ileride karşılaşılabilecek ağır idari yaptırımların ve öngörülemeyen mali yüklerin önüne geçilmesi adına büyük önem taşımaktadır." denildi.

‘Kayıt dışı çalışmayla emekli olunmaz’

Açıklamada, kayıt dışı istihdamın toplumun sosyal ve ekonomik değerleri üzerinde çok yönlü olumsuz etkilere neden olduğu, hem çalışanlar hem işverenler hem de devlet açısından ciddi sonuçlar doğurduğu ifade edilerek, şu ifadelere yer verildi:

"Kayıt dışı çalışan bir kişi, geleceğin en önemli teminatı olan emeklilik hakkından mahrum kalır. Olası bir iş göremezlik durumunda malullük aylığına hak kazanamaz. Vefatı halinde, geride bıraktığı ailesi (eş ve çocukları) ölüm aylığı güvencesinden yoksun kalır. Beklenmedik iş kayıplarında ekonomik bir kalkan olan işsizlik sigortasından faydalanamaz. Kendisi ve ailesi için sağlık hizmetlerinden doğrudan yararlanma hakkını riske atarak, Genel Sağlık Sigortası primlerini kendi bütçesinden ödemek durumunda kalır. İş kazası ve meslek hastalıklarına karşı yasal olarak sağlanan koruyucu önlemlerden ve olası kaza anında sunulan maddi/sağlık güvencelerinden uzak, büyük bir risk altında çalışmak zorunda bırakılır."

Kayıt dışı istihdama yaptırım

Sosyal güvenlik uygulamalarında asıl amacın cezalandırmak değil, rehberlik odaklı bir yaklaşımla işletmelerin sürdürülebilir ve güvenli bir zeminde büyümesini desteklemek olduğu vurgulanan açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Bununla birlikte, kayıt dışı istihdamın, yarattığı anlık ve yanıltıcı kazancın aksine, işletmeleri telafisi güç mali risklere sürüklediği göz ardı edilmemelidir. Kayıt dışı çalışmanın tespit edilmesi halinde işletmeler, yüksek idari para cezaları, prim teşviklerinin iptali ve olası iş kazalarında doğacak ağır yasal yükümlülükler gibi ticari faaliyetleri durma noktasına getirebilecek ciddi yaptırımlarla yüzleşmektedir. Bu bağlamda işverenlerin, söz konusu riskleri almak yerine sunulan istihdam teşviklerinden faydalanarak güvenli bir büyüme yolunu tercih etmeleri büyük önem taşımaktadır."

ALO 170’i arayın

Açıklamada, çalışanların, çalışmalarının işveren tarafından SGK'ya bildirilip bildirilmediğini veya hangi kazanç seviyesinden bildirildiğini www.turkiye.gov.tr adresinden, e-Devlet şifresi ile sorgulama yaparak, ALO 170 Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi'ni arayarak ya da İl ve ilçelerdeki Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri veya Sosyal Güvenlik Merkezlerine başvuru yaparak öğrenebileceği vurgulanarak, sigortasız çalıştırıldığını ya da eksik ücret veya eksik gün bildirimi yapıldığını düşünen çalışanların ALO 170 üzerinden, Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri ve Merkezlerine doğrudan ve CİMER üzerinden iletebilecekleri belirtildi.

Banka ile ödeme zorunlu

Mevzuat gereği Türkiye genelinde 3 ve daha fazla işçi istihdam eden işletmelerde işçilere yapılan ücret dahil her türlü ödemenin kanuni kesintiler düşüldükten sonra kalan net tutarının bankalar aracılığıyla gerçekleştirilmesinin yasal bir zorunluluk olduğunu bildirilen açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

"Bu yükümlülüğe uyulmaması, işletmeleri her bir çalışan ve ihlalin devam ettiği her ay için ayrı ayrı uygulanan idari para cezalarıyla karşı karşıya bırakmakta, süreç, işverenler açısından katlanarak artan öngörülemez bir mali riske dönüşmektedir. Kayıtlı istihdam, sadece yasal bir zorunluluk değil, ülkemizin aydınlık yarınlarına, çocuklarımızın geleceğine ve işletmelerimizin sürdürülebilirliğine yapılan en büyük yatırımdır. Sosyal Güvenlik Haftası kapsamında tüm tarafları bu ortak sorumluluğa sahip çıkmaya davet ediyoruz."