Zendaya'nın taktığı 2700 yıllık Kürt hazinesi dünya gündeminde

Christopher Nolan'ın merakla beklenen The Odyssey filminin Londra'daki tanıtım etkinliğinde oyuncu Zendaya'nın taktığı yaklaşık 2 bin 700 yıllık altın küpeler, uluslararası kamuoyunda kültürel miras tartışmasını yeniden alevlendirdi.

Filmde Athena karakterini canlandıran Zendaya'nın kullandığı küpelerin, 1947 yılında bugünkü İran'ın Kürdistan Eyaleti'nde, Saqqez kenti yakınlarında ortaya çıkarılan Ziwiye Hazinesi'ne ait eserlerden üretildiği açıklandı.

Kürdistan Eyaleti'nde bulundu

Londra merkezli antika sanat galerisi Barron London, küpelerin 2025 yılında satın alındığını ve kökenlerinin Kürdistan Eyaleti'ndeki Ziwiye Hazinesi'ne dayandığını belirtti.

Altın, gümüş, bronz ve fildişi eserlerden oluşan Ziwiye Hazinesi, Saqqez yakınlarındaki Ziwiye Kalesi çevresinde bulundu. Arkeolojik araştırmalara göre hazine keşfedildikten sonra yağmalandı ve eserlerin önemli bir bölümü 1960'lı yıllarda uluslararası antika piyasasına çıkarılarak dünyanın farklı müzeleri ve özel koleksiyonlarına dağıldı.

Kürt coğrafyasının antik mirası

Sanat tarihçilerine göre Ziwiye Hazinesi, antik Kürt coğrafyasının en önemli arkeolojik keşiflerinden biri olarak kabul ediliyor. Eserlerde görülen hayvan üslubu, kanatlı figürler ve altın işçiliği, bölgenin yerel kültürel gelenekleri ile İskit ve Urartu sanatının izlerini taşıyor. Araştırmacılar, hazinedeki birçok bezeme unsurunun Kürt coğrafyasının erken dönem kültürel mirasının önemli örnekleri arasında değerlendirildiğini belirtiyor.

Galeriden açıklama

Küpelerin sahibi Barron London eserlerin belgelenmiş köken bilgileri doğrultusunda ve yürürlükteki yasal düzenlemelere uygun şekilde korunduğunu savundu.

Galeri açıklamasında, küpelerin ödünç verilmesindeki amacın ticari olmadığı belirtilerek, "Amacımız antik Pers dönemi altın işçiliğini tanıtmak ve İran'ın zengin kültürel, sanatsal ve tarihsel mirasına dikkat çekmekti." denildi.

Tartışmalar büyüyor

Tepkiler yalnızca küpelerle sınırlı kalmadı. Bazı akademisyenler, İran'ın kültürel mirasının uluslararası tanıtımlarda öne çıkarılırken, aynı dönemde ülkedeki tarihi alanların çatışmalar nedeniyle zarar görmesinin büyük bir çelişki olduğunu dile getirdi.

Öte yandan The Odyssey filmi, Batı Sahra'nın Fas kontrolündeki Dakhla kentinde çekim yapılması nedeniyle de Sahralı sinemacıların boykot çağrılarıyla karşı karşıya bulunuyor.