AYM’den cinsiyet değişikliğine ‘hukuka uygun’ kararı

Anayasa Mahkemesi, 26 Mart 2026 tarihinde görülen E.2025/163 sayılı dosyada, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 40. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesine yönelik iptal başvurusunu karara bağladı.

Mahkeme, cinsiyet değişikliği talebinde bulunan kişinin mahkemeye şahsen başvurarak izin almasını öngören düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığına hükmederek itirazı oybirliğiyle reddetti.

Başvuruda hangi gerekçeler ileri sürüldü?

İtiraz başvurusunda, söz konusu düzenlemenin biyolojik cinsiyetin hukuki sonuçlarını ortadan kaldırdığı, askerlik hizmeti ve bazı mesleklerde cinsiyete bağlı düzenlemeleri işlevsiz hale getirdiği, bu nedenle Anayasa’ya aykırı olduğu savunuldu.

AYM: Düzenlemenin meşru amacı var

Kararında özel hayata saygı hakkı ile maddi ve manevi varlığın korunması hakkına değinen Anayasa Mahkemesi, mahkeme izni şartının bu haklara bir sınırlama getirdiğini ancak bu sınırlamanın kanunla öngörüldüğünü ve belirli, açık ile öngörülebilir nitelikte olduğunu belirtti.

Mahkeme, cinsiyet değişikliği sürecinin mahkeme denetimine tabi tutulmasının kamu düzeninin korunması ve bireylerin gereksiz tıbbi müdahalelere maruz kalmasının önlenmesi bakımından meşru bir amaç taşıdığı değerlendirmesinde bulundu.

‘Ölçülülük ilkesine aykırılık yok’

AYM kararında, mahkeme izni şartının demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olduğu, kamu yararı ile bireysel haklar arasında makul bir denge kurduğu ifade edildi.

Kararda ayrıca, cinsiyet değişikliği talebine ilişkin yargısal denetim mekanizmasının etkili olduğu ve düzenlemenin bireyler açısından aşırı bir külfet oluşturmadığı belirtildi.

Kanun koyucunun takdir yetkisine vurgu

Mahkeme, cinsiyet değişikliğinin yalnızca kanunda öngörülen şartları taşıyan ve tıbben gerekli görülen kişiler açısından mümkün olduğunu belirterek, bu alandaki düzenlemenin kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında bulunduğunu vurguladı.

Bu gerekçelerle Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu’nun 40. maddesinin ilgili hükmünün Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin reddine karar verdi.