Kürtlerin hikayesini İsveç'e taşıyan isimlerdendi: Clason hayatını kaybetti

Elin Clason’ın (1937-2026) ölüm haberini Kürt tarihçi ve yazar Rohat Alakom duyurdu. Alakom, Amida Haber’e yaptığı açıklamada Clason’ın yaşamı boyunca Kürtler üzerine yaptığı çalışmalara dikkat çekti.

İsveç Kraliyet Kütüphanesi’nin kayıtlarına göre 1937 doğumlu olan Clason, gazeteciliğin yanı sıra yazarlık ve çevirmenlik yaptı, Baksî’nin İsveççe yayımlanan birçok eserinin hazırlanması ve uyarlanmasında rol aldı.

Kürt meselesini İsveç basınına taşıdı

Clason’ın Kürtlerle ilgili çalışmaları 1970’li yıllarda yoğunlaştı.

Clason, bu yılarda Kürtler üzerine haber, röportaj ve çalışmalarını sürdürdü. İsveç basınındaki çalışmalarına ilişkin bibliyografik kayıtlarda, 1978’de Ny Dag’da yayımlanan “Unutulmuş Kürdistan” başlıklı yazısının yanı sıra 1979’da Dagens Nyheter’de Kürtlerin mücadelesini ve bölgedeki gelişmeleri konu alan yazıları bulunuyor. Clason aynı zamanda Mahmut Baksi ile birlikte "Kine Em" belgeselini de çekti.

Alakom, aynı zamanda Clason'un Cegerxwin'in cenazesinin Stockholm'den Kamışlo'ya taşındığı haberini bir İsveç gazetesinde "Şair Dağlarına Dönüyor" başlığıyla yayımladığını söyledi.

Baksî ile ortak kitap çalışması

Clason ile Mehmûd Baksî’nin en dikkat çeken ortak çalışmalarından biri 1979 yılında Stockholm’de yayımlanan “Kurdistan: Om förtryck och befrielsekamp” (Kürdistan: Baskı ve özgürlük mücadelesi üzerine) adlı kitap oldu.

263 sayfalık çalışma, İsveç’te Arbetarkultur tarafından yayımlandı. Alakom Kitabın kapağıdaki fotoğrafın da Clason tarafından çekildiğini söyledi.

Kürtlere dair fotoğraf arşivi bulunuyor

Clason yalnızca yazılarıyla değil, sahada yaptığı çalışmalarla da Kürtlerin yakın tarihine ilişkin kayıtlar bıraktı.

İngiltere’deki Exeter Üniversitesi arşivinde Clason tarafından 1980-1985 yılları arasında Suriye'deki Kürtlerin yaşadığı farklı kent ve köylerde çekilmiş 34 fotoğraf bulunuyor. Fotoğraflarda sokaklar, çocuklar, aileler, çalışan kadın ve erkekler, yapılar ve pazar yerleri yer alıyor.

Clason’ın Kürt meselesine ilişkin çalışmaları sonraki yıllarda da devam etti. 1986’da İsveç Göçmenlik Kurumu tarafından yayımlanan “Kurder i Mellersta Östern och i exilen” (Ortadoğu’da ve sürgünde Kürtler) adlı çalışması da Kürtlerin bölgedeki ve diasporadaki durumuna odaklandı.

Mehmûd Baksî'nin eserlerini İsveççeye taşıdı

Clason, Baksî’nin edebi çalışmalarının İsveç okuruyla buluşmasında da önemli rol üstlendi. Baksî’nin 1979’da yayımlanan “Hasan Aga” adlı kitabının İsveççe uyarlamasını Clason yaptı. İkilinin sonraki yıllarda da ortak kitapları yayımlandı.

Mehmûd Baksî’nin 2000 yılında hayatını kaybetmesinin ardından da onun çalışmalarının yayımlanmasına katkı sunan Clason, Baksî’nin anılarından oluşturulan “Minnen i exil” (Sürgünde anılar) kitabını seçip düzenledi ve İsveççe yayına hazırladı. Kitap 2006 yılında Stockholm’de yayımlandı.

Gazetecilik, yazarlık ve çevirmenlik çalışmalarının önemli bölümünü Kürtlerin yaşamı, mücadelesi ve sürgün deneyimine ayıran Elin Clason, 2026 yılında Stockholm’de 89 yaşında hayatını kaybetti.