Mahkemeden çırak işçi ayırımı kararı: Emekliliğe sayılır mı?

Dava, bir vatandaşın 1987-1989 yılları arasında 18 yaşından önce yaptığı çalışmaların uzun vadeli sigorta kolları kapsamında değerlendirilmesi talebiyle açıldı. İlk derece mahkemesi ve istinaf mahkemesi, davacının üretime yönelik işlerde çalıştığını belirterek söz konusu dönemin sigortalılık günlerine eklenmesi gerektiğine karar verdi. Ancak Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), davacının çıraklık statüsünde bulunduğunu savunarak kararı temyize taşıdı.

Yargıtay eksik inceleme yapıldığını belirtti

Dosyayı inceleyen Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, yerel mahkeme ve istinaf kararlarını bozdu. Kararda, davacının çıraklık sözleşmesine sahip olduğu ve mesleki eğitim merkezi kayıtlarında çırak öğrenci olarak yer aldığı belirtildi. Buna rağmen mahkemelerin, davacının üretim sürecine nasıl katıldığı, hangi işleri yaptığı ve işçi niteliğinde çalışıp çalışmadığı konusunda yeterli araştırma yapmadığı ifade edildi.

Üretime katılım tek başına yeterli görülmedi

Yargıtay, çıraklık ilişkisinde esas unsurun çalışma değil meslek öğrenimi olduğuna dikkat çekti. Kararda, bir kişinin iş yerinde üretime katılmasının tek başına sigortalı işçi sayılması için yeterli olmadığı, mesleki eğitimin geri planda kalıp kalmadığının somut delillerle ortaya konulması gerektiği vurgulandı. Özellikle savunma sanayisine yönelik üretim yapan iş yerlerinde çalışanların belirli bilgi ve tecrübeye sahip olmalarının beklendiği, bu nedenle henüz 16 yaşındaki bir çırağın üretime hangi düzeyde katkı sunduğunun ayrıntılı incelenmesi gerektiği kaydedildi.

Çıraklık mağdurlarını ilgilendiren emsal niteliğinde karar

Yargıtay’ın bozma kararı, uzun süredir emeklilik hesabında çıraklık ve staj sürelerinin değerlendirilmesini talep eden binlerce kişiyi yakından ilgilendiriyor. Karar, çıraklık dönemlerinin otomatik olarak sigortalılık süresine eklenemeyeceğini ortaya koyarken, fiili çalışma koşullarının ayrıntılı biçimde araştırılmasının zorunlu olduğunu gösterdi.

Dosya yeniden değerlendirilmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilirken, mahkemenin yapacağı kapsamlı inceleme sonucunda davacının o dönemde çırak mı yoksa işçi statüsünde mi çalıştığına karar verilecek.