Hakkari için uzman uyarısı: Yeni bir afet kapıda

Hakkari’nin Pehlivan Mahallesi’nde yapımı süren Toplum Sağlığı Merkezi inşaatındaki zemin kayması nedeniyle mahalle savaş alanına döndü. TMMOB Mimarlar Odası Hakkari Temsilcisi Hikmet Kanat, ilk günden beri yetkilileri uyardıklarını belirtecek, "Bilimsel veriler ve yerel koşullar dikkate alınmadı, sonuç ağır oldu" dedi. Bölgede 3 bina ile bir iş yeri için "ağır hasarlı" raporu verilirken, yeni bir felakete karşı acil önlem çağrısı yapıldı.

'Yetkilileri ilk günden uyardık’

Pehlivan Mahallesi’nde Toplum Sağlığı Merkezi inşaatında meydana gelen zemin kayması, çevre binaları yıkımın eşiğine getirdi. Yaşanan ihmaller zincirine tepki gösteren TMMOB Mimarlar Odası Hakkari Temsilcisi Hikmet Kanat, sürecin başından itibaren yetkililere yaptıkları uyarıların dikkate alınmadığını söyledi.

‘Mülk sahipleri de bildirdi’

Mülk sahiplerinin de resmi başvurularla riskleri defalarca bildirdiğini aktaran Kanat, yerel idarelerin ve kurumların bilimsel verileri göz ardı etmesinin faturasını halkın ödediğini vurguladı. Resmi kurumların hasar tespit çalışmalarına göre, bölgedeki 3 bina ile tek katlı bir iş yerinin “ağır hasarlı” olduğu kesinleşti. Kazı alanı çevresindeki 8 bina ise güvenlik gerekçesiyle tahliye edildi.

'Yüzeyde su görmeyince güvenli sandılar’

Bölgedeki en büyük mühendislik hatasının yüzeysel gözlemlere dayanarak karar verilmesi olduğunu ifade eden Kanat, şunları dile getirdi "En büyük yanlış, yüzeyde su görülmemesini zeminin güvenli olduğu şeklinde yorumlamaktı. Oysa üst kotlardaki yapılardan süzülen gizli yer altı suları, kazı alanında ciddi bir yanal baskı oluşturuyordu. Zemin etüt raporları sahaya doğru şekilde yansıtılsaydı, bu dik yamaç arazide toprağın ağırlaşacağı ve kayma riskinin doğacağı önceden öngörülebilirdi."

‘Fore kazılar kırıldı’

Çevre binaları korumak adına projeye dahil edilen fore kazık sisteminin teknik açıdan tam bir fiyasko olduğunu belirten Kanat, facianın teknik detaylarını şu sözlerle açıkladı: “Kazıklar betonarme kuşak kirişleriyle desteklenmedi.Kazıklar çelik halatlarla sağlam zemine bağlanmadı.Koruyucu olması gereken kazıklar, toprağın yanal basıncına dayanamayarak kırıldı. Çökme nedeniyle binaların altındaki toprak kazı alanına kaydı, yapılarda farklı oturmalar ve derin yol yarıkları meydana geldi.

‘Önlem alınmalı’

Bölgede tehlikenin henüz geçmediğini, sadece hasarlı yapıların değil, henüz zarar görmeyen binaların da büyük bir risk altında olduğunu vurgulayan Mimarlar Odası Temsilcisi Kanat, olası bir deprem veya yoğun yağış durumunda "zemin sıvılaşması" yaşanabileceği uyarısında bulundu.

İşte yapılması gerekenler

Kanat, yeni bir felaketin önüne geçilmesi için acilen şu bilimsel adımların atılması gerektiğini belirtti: “Mevcut geçici toprak dolgusunun şu aşamada kaldırılması faciyaya davetiye çıkarır. Dolgu yerinde kalmalı. Riskli hat boyunca çok daha güçlü bir ‘sekant fore kazık perdesi’ inşa edilmeli. Bu yeni sistem taşıyıcı zemine kadar ulaştırılmalı ve betonarme kuşaklarla tek bir blok halinde güçlendirilmeli. Ayrıca çelik boru yatay destek sistemleriyle zemin içeriden sabitlenmeli. Risk altındaki binaların kurtarılması ve zeminin sıkılaştırılması için yüksek basınçlı çimento uygulaması olan ‘Jet-Grout’ yöntemi derhal devreye sokulmalı. Bölgede oluşan derin yol yarıkları, içeriye su sızmasını önlemek için sızdırmaz malzemelerle kapatılmalı. Üst kotlardan gelen yer altı suları ise açılacak drenaj kuyularıyla güvenli bir şekilde tahliye edilmeli.