Mardin'de tartışmalı imar planlarına iptal

Kayyım yönetimindeki Mardin Büyükşehir Belediyesi tarafından 31 Mart 2024 tarihinde yapılan yerel seçimlerin hemen öncesinde gerçekleştirilen Kızıltepe ve Nusaybin 1/5000 Revizyon Nazım İmar Planı ile 1/1000 ve Revizyon Uygulama İmar Planı planları hakkında mahkeme karar verdi. Her iki ilçenin imar planlarında yapılan değişiklik ile sağlık, eğitim, park, sosyal-kültürel tesis ve belediye hizmet alanları, konut ve ticaret alanları olarak değiştirilip, yapılarda kat artışının önünü açan değişikler gündeme gelmişti. Konunun basına yansımasından sonra Türk Mimar ve Mühendisler Odası (TMMOB) Şehir Plancıları Odası (ŞPO) tarafından mahkemeye taşındı.

Mahkeme iptal etti

Mardin 1’inci İdare Mahkemesi’ne verilen dilekçe ile Nusaybin’de 1/1000 ve 1/5000, Kızıltepe’de ise 1/5000 ölçekli planların kamu yararına olmadığı, şehircilik ilke ve esaslarına aykırı olduğu belirtilerek iptali istendi. Başvuruyu inceleyen mahkeme her iki ilçeye dair hazırlanarak, yürürlüğe konulan planların iptaline karar verdi.

‘Aykırılık teşkil edildi’

Mahkeme Nusaybin ile ilgili kararında planın iptaline dair; “(...) dava konusu imar planını kapsayan alanda yapılan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının Nusaybin Gelişme Alanına ilişkin kısmının iptal edilmiş olduğu görüldüğünden alt ölçekli nazım imar planının bu plana uygun şekilde devam ettirilmesinin plan kademelenmesine aykırılık oluşturduğu (...)” dedi. Hazırlanan planların mevzuat hükümlerinde yer alan üst ölçekli plana uygunluk ve planlar arası kademeli birliktelik ilkesine aykırılık teşkil ettiğine dikkat çeken mahkeme; revizyon planına gerekçe olarak sunulan açıklamaların soyut ve genel ifadelerden ibaret olduğunu belirtti.

‘Kamu yararı görülmedi’

Önceki planın neden revize edilmesi gerektiğine dair bilimsel, teknik ve nicel veri temelli bir analiz sunulmadığını belirten mahkeme; “(...) park, okul, spor tesisi gibi temel sosyal donatıların sayısı planlanan nüfusa göre yetersiz olduğu, revizyon planının donatı standartlarını sağlamadığı, asgari donatı gereksinimlerini karşılamadığı, İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden alınmış herhangi bir tarım dışı kullanım izninin de bulunmadığı hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde söz konusu imar planlarının şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı yönünden uygun olmadığı sonucuna varıldığından davanın konusu imar planlarında hukuka uyarlık görülmemiştir” denildi.

‘İhtiyaç analizi yapılmadı’

Kızıltepe’ye dair itiraza ilişkin de mahkeme; “(...) revizyon planına gerekçe olarak sunulan açıklamaların soyut ve genel ifadelerden ibaret olduğu, planın neden revize edilmesi gerektiğine dair bilimsel, teknik ve nicel veri temelli bir analiz sunulmadığı, plan açıklama raporunda nüfus artışı, ulaşım problemleri ve ihtiyaçlar gibi gerekçeler ifade edilmiş olmakla birlikte, bu iddiaları destekleyen herhangi bir profesyonel ve nicel bir nüfus projeksiyonu, trafik etüdü, sosyal donatı ihtiyaç analizi veya altyapı kapasite değerlendirmesi yapılmadığı” dedi.

Plan alanına ilişkin jeolojik-jeoteknik etüt raporu ve afet riski değerlendirmesinin dava dosyasında yer almadığını belirten mahkeme, bu durumun planlama sürecinde afet jeolojik ve doğal verilerin esas alınması yükümlülüğüne aykırılık teşkil ettiğini belirtti.

Mezopotamya Haber Ajansı'nın haberine göre, mahkeme söz konusu revizyon nazım imar planı değişikliğinin, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı yönünden uygun olmadığı sonucuna varıldığından iptaline karar verdi.