Diyarbakır’ın 133 yıllık eğitim kurumu: Ziya Gökalp Lisesi

1893 yılında "Diyarbekir İdadisi" adıyla başlayan eğitim yolculuğunu 133 yıldır sürdüren kentin hafızasında önemli yere sahip Ziya Gökalp Anadolu Lisesinin geçmişi, yetiştirdiği isimler ve eğitim mirası ele alındı.

Osmanlı yılları

Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde ortaöğretim kurumlarının yeniden yapılandığı 1890'lı yıllarda Vali Hasan Paşa tarafından Fiskaya semtinde temeli atılan Ziya Gökalp Lisesi, "Diyarbekir İdadisi" adı ile 1893'te eğitim öğretime başladı.

Kuruluşunun ilk yıllarında 5 yıllık eğitim programının uygulandığı okulda, 1898'den itibaren eğitim süresi 7 yıla çıkarılarak programın kapsamı genişletildi.

Savaştan dolayı eğitime ara verildi

İdadi teşkilatının 1913'te kaldırılmasının ardından okulun statüsü değiştirilerek tam devreli Sultani haline dönüştürüldü ancak Birinci Dünya Savaşı döneminde öğrencilerin askere alınması nedeniyle okulun lise bölümünde eğitime ara verildi.

Okulun kapatılan lise kısmı 1921-1922 eğitim öğretim döneminde yeniden açıldı. Faaliyetlerini sürdüren eğitim kurumu, 1945'te başlatılan çalışmaların tamamlanmasıyla 1949'dan beri kullanılan merkez Yenişehir ilçesindeki binasına taşındı.

Sadece lise eğitimi verildi

O yıllarda Diyarbakır Lisesi olan okul, 1953'ten bu yana Ziya Gökalp Lisesi adıyla eğitim faaliyetlerini sürdürüyor. 1990-1991 eğitim öğretim yılında ise okulun ortaokul bölümü kapatıldı ve okul yalnızca lise düzeyinde eğitim veren müstakil bir yapıya dönüştürüldü.

Kentte siyasetçi, şair, akademisyen, sanatçı ve birçok iş adamının eğitim gördüğü lisenin mezunları arasında eski bakanlar Abdulkadir Aksu, Yusuf Azizoğlu, Mehdi Eker ve Salim Ensarioğlu, eski Dicle Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Selahattin Yazıcıoğlu, iş insanları Nihat Özdemir ve Nadire İçkale, yazar Esma Ocak, bazı milletvekilleri ile belediye başkanları da yer alıyor.

Geniş bir arşivi mevcut

Okulun bünyesinde "İl Eğitim Tarihi Müzesi" ile mezun olan binlerce öğrencinin evraklarının muhafaza edildiği arşiv bulunuyor. Geçmişte eğitim öğretimde kullanılan materyallerin yer aldığı müze, hem öğrencilerin hem de vatandaşların ziyaretine açık.

Kuruluşundan bu yana geçen 133 yıllık birikimini müze ve arşivinde yaşatan okul, köklü eğitim mirasını gelecek kuşaklara aktarmayı sürdürüyor.