Diyarbakır’da sahtekarlığa dikkat: Derik zeytini diye almayın!

Diyarbakır’da sahtekarlığa dikkat: Derik zeytini diye almayın!
 Muhabir
Diyarbakır tezgahlarında Derik zeytini adıyla satılan her ürünün bölgenin gerçek zeytini olmadığını belirten ve uzun yıllardır zeytin işiyle uğraşan Hamdullah Issı, gerçek Derik zeytininin nasıl ayırt edilebileceğini anlattı.

Mardin’in Derik ilçesinde yetişen ve Diyarbakırlıların sofraların vazgeçilmezi olan yeşil zeytinin satışları geçtiğimiz ay başladı. Kent genelinde özellikle semt pazarlarında satılan Derik zeytinleri, vatandaşların ilk tercihleri arasında yer alıyor. Sezonun bu ayın sonuna kadar devam etmesi bekleniyor.

Derik topraklarında yetişen çok sayıda zeytin çeşidi bulunurken, bu ürünlerin Hatay ve Afrin zeytinleriyle karıştırılarak satılması zaman zaman esnaf arasında tartışmalara neden oluyor. Bu çeşitlerin başında ise Mardin’in tescilli ürünleri arasında bulunan Halhalı (Xilxalê) zeytini geliyor. Hem kırma hem salamura olarak tüketilen Xilxalê, zeytinyağı üretiminde de çok tercih ediliyor.

zeytin-1.webp

6-7 kuşaktır zeytincilik yapıyor

Ailesi 6-7 kuşaktır Mardin’in Derik ilçesinde zeytincilikle uğraşan Hamdullah Issı, yaklaşık 35 yıl önce Diyarbakır’a yerleşmesine rağmen memleketiyle bağını koparmadı. Her hafta Derik’e gidip gelen Issı, Sur ilçesindeki Peynirciler Pazarı’nda esnaflık yapıyor. Derik’teki bahçelerinde zeytinin yanı sıra incir, üzüm, nar, badem ve çeşitli meyveler yetiştiren Issı, ürünlerinin büyük bölümünü kendi iş yerinde satırıyor.

Bahçelerinde 10’un üzerinde zeytin çeşidi yetiştirdiklerini belirten Issı, en çok değer verdikleri çeşidin Xilxalê olduğunu söyledi. Ailelerine ait zeytin bahçelerinin 170 yılı aşkın geçmişe sahip olduğunu ifade eden Issı, zeytin ağaçlarının uygun koşullarda bin yılı aşkın süre yaşayabildiğini dile getirdi.

zeytin-5.webp

‘Derik’te 16-17 çeşit zeytin var’

Derik zeytininin hem lezzeti hem de yağıyla öne çıktığını belirten Issı, şöyle konuştu: “Orada doğdum ve büyüdüm. Hala gidip geliyorum ve orayı çok seviyorum. Orası bizim için bir tarih. En iyi ve değerli dediğimiz zeytin Xilxalê’dir. Hem yağı hem de tadıyla farklıdır. Londra’da yıllardır düzenlenen festivalde Derik zeytini, tadı ve yağı dolayısıyla birinci oluyor. Xilxalê, Xûrsikî, Mawî, Gullekî, Qul, Belotî, Melqewazî ve Qejik benim bildiğim çeşitlerden bazıları. Derik’te 16-17 çeşit zeytin var. Bizim bahçelerimizde ise 10 çeşit bulunuyor.”

zeytin-3.webp

‘Sahte ürünler arttı, kalite kayboluyor’

Derik zeytininin adının farklı zeytinler için de kullanılmaya başlandığını söyleyen Issı, fiyat farklılıklarına dikkat çekerek şunları söyledi: “Bunun da içini boşalttılar. Kim gidip gelse kendi ürününe Derik zeytini diyor. Xilxalê zeytini tarlada 300 liraya satılıyor. Biz buraya geliyoruz, Derik zeytini denilerek 70 liraya ürün satılıyor. Bu fiyatlar birbirini tutmuyor. İnsanlar çok fakirleşti. Fakirlik nedeniyle kalite kayboluyor. İnsanlar düşük bütçeli ürünleri tercih etmek zorunda kalıyor. Kalite burada eriyor, sahte ürünler artıyor. Bu durum beni çok üzüyor. Kalitesiz ürünlerin insanların bedenlerine ve topluma zarar verdiğini düşünüyorum. İnsanların maddi durumu yok, bu yüzden onları da eleştiremiyorsun.”

zeytin-4.webp

‘Zeytinle büyümeyen Xilxalê’yi ayırt edemez’

Xilxalê zeytininin diğer çeşitlerden yalnızca büyüklüğüne bakılarak ayırt edilemeyeceğini belirten Issı, ürünün kendine özgü özellikleri olduğunu söyledi. Issı, “Zeytinle büyümeyen bir insanın Xilxalê ile diğer zeytinleri ayırması mümkün değil. Büyüklüğüne ve küçüklüğüne bakarak karar veremezsiniz. Ağaç az zeytin verdiğinde daha iri, çok verdiğinde ise daha küçük olur. Bazıları zeytinleri elekten geçirip küçüklerini Xilxalê diye satabiliyor. İçinde yaşamadıysan bunu tarif edemezsin. Her anlamda farkı var. Ben nerede görsem tanırım çünkü içinde büyüdüm ama bu farkı sözlerle anlatamam” dedi.

zeytin.webp

25 kiloluk ölçeği 7 bin lira

Zeytin satışlarına ilişkin de bilgi veren Issı, eskiden tartı yerine ölçek kullanıldığını söyledi. Xilxalê zeytininin fiyatına değinen Issı, şöyle konuştu: “Eskiden terazi yoktu, ölçeklerle hesaplama yapıyorduk. Xilxalê’nin bir ölçeğini tarlada 7 bin liraya veriyorum. Her ölçek 25 kilodan oluşuyor. Diğer zeytin çeşitleri ise 70-80 liradan başlayıp 300 liraya kadar çıkıyor. Satışlar iyi. Almak için gelen de var, fiyatını sorup giden de. İnsanlar o kadar çok kandırılıyor ki güvenlerini kaybetmişler. Benim sürekli gelen müşterilerim var. Genellikle buradan alışveriş yapıyorlar. Siparişler doğrultusunda ürünleri buraya getiriyoruz. Derik’in her bölgesinde yetişen zeytinler birbirinden farklı. Aynı ilçe içerisindeki bölgelerde bile tat ve lezzet değişiyor. Zeytin, havasını ve lezzetini toprağından alıyor.”

zeytin-2.webp

‘Maden çalışmaları zeytin ağaçlarına zarar veriyor’

Derik’te yürütülen fosfat arama çalışmalarının tarım alanlarına ve meyve ağaçlarına zarar verdiğini öne süren Issı, özellikle son yıllarda bahçelerde gözlemledikleri değişimlere dikkat çekti. Maden çalışmalarına karşı tepki gösterilmesi gerektiğini belirten Issı, şu ifadeleri kullandı: “Derik’te fosfat çıkarılıyor. Orada yapılan çalışmalar hem insanların bedenine hem de ektikleri ürünlere ve ağaçlara zarar veriyor. Bazı bölgelerimizde ağaçtan kopardığın hiçbir ürünü yıkamadan yiyebiliyordun. Fakat son birkaç yıldır başlatılan maden çalışmaları büyük zarar verdi. Zeytin ağaçları tozlarla kaplanmaya başladı. Buna karşı bir türlü sesimizi yükseltemiyoruz. Bu maddeler hem bize hem evimize, doğamıza ve malımıza zarar veriyor. Büyük balığın küçük balığı yutması gibi onlar da bizi güçleriyle yutuyor. İnsanlar ne kadar tehlikede olduklarını bilseler emin olun hepsi ayağa kalkardı.”

HABERE YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.