İran’daki protestolar 13'üncü gününde: Neler yaşandı?

AMİDA HABER- İran’da 28 Aralık 2025’te geçim sıkıntısı ve İran parasının değer kaybetmesi gerekçesiyle başkent Tahran’daki çarşıda ateşi fitillenen protestolar 13’üncü gününe girdi. 8 Ocak itibarıyla 32 eyaletin tümüne yayılan gösteriler sırasında gece uygulamaya konulan “tam dijital abluka”ya rağmen protestolar devam etti. Sahadan gelen bilgilere göre en az 45 kişi hayatını kaybetti, 1.000’den fazla kişi yaralandı. Yüzlerce protestocunun da gözaltına alındığı bildiriliyor.

Şara, Macron ve Erdoğan’la Halep’i görüştü: Kürtlere mesaj verildi

Dijital abluka ve alternatif iletişim

Hükümetin internet bant genişliğini yüzde 90 oranında daraltması ve mobil ağları kapatmasının ardından, protestocular Starlink ve VPN tabanlı alternatif ağlara yöneldi. Sosyal medya ve insan hakları ağlarından aktarılan bilgilere göre, özellikle Tahran ve Tebriz’de kurulan yerel bağlantılar sayesinde güvenlik güçlerinin müdahalelerine ilişkin görüntüler dış dünyaya ulaştırılıyor. Bu görüntülerde, protestolar sırasında en az 45 kişinin hayatını kaybettiği bildiriliyor.

Çatışmaların yoğunlaştığı kentler

Çatışmaların merkezinde İsfahan yer alıyor. Çarşı esnafının greviyle başlayan eylemlerin, güvenlik güçlerinin sert müdahalesiyle sokak çatışmalarına dönüştüğü aktarılıyor. İlam eyaletine bağlı Melekşahi’de ise yerel gruplarla güvenlik güçleri arasında silahlı çatışmalar yaşandığı ve bölgeye askeri birliklerin sevk edildiği bilgiler paylaşılıyor.

Kürt bölgeleri ve Sistan-Beluçistan’da ağır bilinçi

Kürt nüfusun yoğun olduğu Kirmaşan, Sanandaj ve Mahabad gibi kentlerde ilan edilen genel grev nedeniyle yaşam büyük ölçüde durdu. Güneydoğudaki Sistan-Beluçistan eyaletinde ise cuma namazı sonrası başlayan protestolarda yaralı sayısının hızla arttığı bildiriliyor. İnsan hakları örgütlerine göre ülke genelinde yaralı sayısı 1.000’i aşarken, yüzlerce kişinin gözaltına alındığı ifade ediliyor.

Hastaneler, gözaltılar ve kayıplar

İran insan Hakları örgütü HRANA ve sahadan gelen bilgilere göre, yaralı protestocuların hastanelerde gözaltına alındığı iddiaları nedeniyle birçok kişi evlerde gizlice tedavi ediliyor. Bu durumun, gerçek yaralı sayısının resmi rakamların üzerinde olabileceğine işaret ediyor.

Rejim değişikliği gündemde

Uluslararası basın ve İran diasporasına yakın kaynaklarda yer alan iddialara göre, protestoların derinleşmesiyle birlikte rejim değişikliği senaryoları daha yüksek sesle dillendirilmeye başlandı.

Bu kapsamda dini lider Ali Hamaney için olası bir kaçış planının masada olduğu, rejime yakın bazı üst düzey isimlerin ise son haftalarda Avrupa ülkelerine vize başvuruları yaptığı öne sürülüyor.

Pehlevi ile geçiş süreci iddiası

Öte yandan özellikle sürgündeki muhalif çevrelerde eski Şah ailesinden Rıza Pehlevi’nin olası bir geçiş sürecinde yönetimde rol alabileceği tartışmaları yoğunlaştı. Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, “Bu son olacak Pehlevi geri dönecek” sloganları dikkat çekiyor.