Eski Türkiye’de, 1970’li ve 1980’li yıllarda, köy veya şehir ağaları ya da bir miktar sermayesi olan kişiler, dönemin hızla gelişen otomobil sektörünün en değerli kaynaklarından biri olan akaryakıtın satışına yöneliyordu. O dönemlerde akaryakıt istasyonu açmak, birçok sermaye sahibi için önemli bir yatırım ve statü göstergesiydi. Bir miktar varlığı ve toplumsal statüsü olan sermaye sahiplerinin neredeyse tamamı bu sektörde yer edinmeye çalışıyordu.

Eski dönemlerde ağalar insan ve hayvan gücüne sahipken, yeni cumhuriyet düzeninde bu gücün yerini sermaye ve statü aldı.

Şimdi ise yeni bir döneme giriyoruz. Fosil yakıtların sınırlı olduğunu ve dünyada enerji üretiminin giderek dönüşmek zorunda kaldığını biliyoruz. Bundan sonraki süreçte güneş, su ve rüzgâr gibi doğal kaynaklara dayalı yenilenebilir enerji üretimi hem popülerleşti hem de istesek de istemesek de bir zorunluluk hâline gelmeye başladı.

Bu dönüşümü gören sermaye sahipleri, şimdiden kendilerine yer edinmenin peşinde. Adeta yeni bir pastayı bölüşmek ve bu pastadan en büyük payı almak istiyorlar.

Maalesef bölgemizde de bu dönüşümün merkezinde GES’ler ve HES’ler bulunuyor. Sosyalistlerin de bu enerji kaynaklarının geliştirilmesini istemesi önemli; ancak asıl mesele, bunun nasıl ve hangi koşullarda yapılacağıdır.

Çünkü üretilen kaynaklar ve ortaya çıkan ekonomik değer, yine aynı kişilerin elinde toplanıyor. Dün akaryakıt istasyonlarının sahibi olan sermayedarlar, bugün bir GES veya HES sahibi olmanın peşinde. Asıl sorun da tam olarak burada başlıyor.

Yiyorlar ve yeniden yemek istiyorlar. Üretilen değer, o bölgede yaşayan ve üretim sürecinin sonuçlarına katlanan halkın değil, yine tek bir kişinin ya da belirli bir sermaye grubunun elinde toplanacak. Yeniden tekelleşme yaşanacak, aynı aileler güçlü ve zengin kalmaya devam edecek. Servet, babadan oğula aktarılacak ve mevcut düzen kendisini yeniden üretecek.

GES ve HES projelerinin hayata geçirileceği bölgelerde, öncelikle ÇED süreçlerine ve çevresel etkilere ilişkin yasal gerekliliklere uyulmalı; projelerin doğaya, bölge halkına ve yerel yaşam koşullarına etkileri titizlikle değerlendirilmelidir. Bu projelerin bölge halkının zararına mı, yoksa yararına mı olacağı sorgulanmadan yalnızca kâr odaklı bir anlayışla hayata geçirilmesi kabul edilemez.

Sosyalist ilke ve bakış açısı, enerji yatırımlarını yalnızca üretim kapasitesi ve ekonomik kazanç üzerinden değerlendiremez. Doğanın korunması, halkın yararı ve üretilen değerin adil paylaşımı temel ölçütler olmalıdır.

Enerji yatırımları, bölge halkının düşünce ve ihtiyaçları dikkate alınarak planlanmalı ve uygulanmalıdır. Bölge halkını küçük hesaplarla kandırmaya çalışarak bu sürecin uzun vadede çözülebileceğini düşünmüyorum.

Unutulmamalıdır ki enerji kaynakları yalnızca sermaye sahiplerinin zenginleşmesi için değil, toplumun ortak yararına hizmet etmek için de kullanılabilir. Güneşin ışığı, suyun akışı ve rüzgârın gücü birer doğal kaynaktır. Bu kaynaklardan elde edilen değerin kimlere ait olacağı ise yalnızca teknik değil, aynı zamanda toplumsal ve siyasal bir meseledir.

Sermaye durmayacak, yeni kaynakların ve yeni kazanç alanlarının peşinden koşmaya devam edecek. Sosyalistler de durmayacak; doğayı, halkı ve emeği esas alan bir anlayışla mücadelelerini sürdürecekler.