Elektrik faturalarını yüzde 25 düşürecek model

Türkiye Elektrik Sanayi Birliği (TESAB) tarafından düzenlenen online toplantıda, Türkiye’deki elektrik piyasasının geleceği ve sektörde ihtiyaç duyulan dönüşüm masaya yatırıldı. Moderatörlüğünü Euroelectric Türkiye Müşteriler ve Yeni Hizmetler Çalışma Grubu Başkanı Ali Hakan Everekli’nin yaptığı toplantının ana konuşmacısı olan Dr. Tamer Emre, resmi kurumlardan alınan 100 milyondan fazla saatlik tüketim verisi ile 6 milyondan fazla fatura kaydı üzerinden hazırlanan 13 akademik çalışmanın sonuçlarını paylaştı.

Emre, mevcut piyasa yapısının elektrik sistemindeki hızlı değişime yanıt veremediğini söyledi.

‘Barajlardaki su seviyesi fiyatları doğrudan belirlemiyor’

Kamuoyunda elektrik fiyatlarının yağışlara ve baraj doluluk oranlarına bağlı olduğu yönündeki algının gerçeği tam yansıtmadığını belirten Dr. Emre, hidroelektrik üretiminin fiyat değişimlerini yalnızca yüzde 6 oranında açıkladığını ifade etti. Devlet destekli bazı santrallerin piyasa fiyatından bağımsız şekilde üretime devam ettiğini söyleyen Emre, baraj sularının sadece enerji için değil tarım ve farklı alanlar için de planlandığını vurguladı.

Elektrikte belirleyici unsur “net yük”

Elektrik piyasasında asıl belirleyici unsurun “net yük” olduğunu kaydeden Dr. Emre, toplam elektrik talebinden rüzgar ve güneş gibi yenilenebilir kaynakların çıkarılmasıyla kalan bölümün sistem açısından kritik öneme sahip olduğunu dile getirdi. İncelenen 62 bin saati aşkın veride, net yük ile doğalgaz santrallerinin çalışma düzeyi arasında yüzde 82 oranında güçlü ilişki bulunduğunu söyleyen Emre, net yükün en düşük olduğu saatlerde elektrik fiyatının ortalama 582 TL seviyesinde kaldığını, en yüksek saatlerde ise 2 bin 58 TL’ye kadar yükseldiğini belirtti.

‘33 derece sonrası tüketim sıçrıyor’

İklim değişikliğinin elektrik tüketimi üzerindeki etkilerine de değinen Dr. Emre, özellikle büyükşehirlerde sıcaklığın 33 dereceyi aşmasıyla tüketimde kalıcı artış yaşandığını ifade etti. Bu eşikten sonraki her 1 derecelik sıcaklık artışının sisteme yaklaşık 917 megavat ek yük getirdiğini söyleyen Emre, klima kullanımının akşam saatlerinde talebi zirveye taşıdığını, öğle saatlerinde ise güneş enerjisi üretiminin fiyatları ciddi şekilde aşağı çektiğini aktardı. Son 4 yılda güneş enerjisi kapasitesinin 10 kat büyüdüğünü belirten Emre, bunun piyasada yeni dengesizlikler yarattığını kaydetti.

Avrupa’da negatif fiyat dönemi başladı

Avrupa’daki enerji piyasalarına ilişkin verileri de paylaşan Dr. Emre, birçok ülkede elektrik fiyatlarının artık zaman zaman sıfırın altına düştüğünü söyledi. Almanya’da elektrik fiyatlarının toplam sürenin yüzde 2,32’sinde negatif gerçekleştiğini belirten Emre, Finlandiya’da ise fiyatların 42 saat boyunca ekside kaldığını ifade etti. Türkiye’de resmi olarak negatif fiyat uygulaması bulunmasa da mevcut yapının üretim planlamasında ciddi baskı oluşturduğunu vurgulayan Emre, mevcut sistemin yatırımcılar açısından sağlıklı ekonomik sinyaller üretmediğini dile getirdi.

‘Yeni model faturaları düşürebilir’

Toplantıda çözüm önerilerini de paylaşan Dr. Emre, geliştirdikleri kaynak bazlı yeni piyasa modelinin bilgisayar simülasyonlarında olumlu sonuç verdiğini söyledi. Yeni ödeme sistemine geçilmesi halinde toplam sistem maliyetlerinin yüzde 20 ila 25 oranında azaltılabileceğini belirten Emre, 2035 hedeflerine uyarlanmış senaryolarda bu iyileşmenin yüzde 40 seviyesine kadar çıktığını ifade etti. Emre, yeni modelin hem şebeke güvenliğini sağlayacağını hem de yatırımcıların daha öngörülebilir bir piyasa ortamında hareket etmesine imkan tanıyacağını söyledi.