TÜİK raporu: Para gıda yerine kira ve ulaşıma gidiyor

TÜİK verilerine göre 2025 yılında hanehalkının tüketim harcamalarında en yüksek pay yüzde 29,3 ile konut ve kira giderlerine ayrıldı. Ulaştırma harcamalarının payı ise yüzde 20,5 olarak hesaplandı. Böylece iki harcama grubu toplam tüketim harcamalarının yaklaşık yarısını oluşturdu. Özellikle ulaştırma harcamalarındaki yükseliş dikkat çekti; 2002 yılında yüzde 8,7 olan payın 2025 itibarıyla iki kattan fazla artması, ulaşım maliyetlerindeki yükselişi ve değişen yaşam alışkanlıklarını yansıttı.

Gıdanın bütçedeki payı geriledi

Ekonomim’in aktardığına göre, veriler gıda ve alkolsüz içeceklere ayrılan payın yıllar içinde önemli ölçüde azaldığını gösterdi. 2002 yılında hane bütçelerinin yüzde 26,7’sini oluşturan gıda harcamaları, 2025 yılında yüzde 17,3’e kadar düştü. Buna karşın oteller, lokantalar ve pastanelere yapılan harcamaların payı yüzde 4,4’ten yüzde 6,9’a yükseldi. Uzmanlar, bu değişimin kentleşme, yaşam tarzı farklılıkları ve hizmet sektörünün büyümesiyle bağlantılı olduğunu değerlendiriyor.

Eğitim ve sağlık harcamalarının payı düştü

2025 verilerine göre hanelerin bütçelerinde en düşük payı eğitim, sağlık ile kültür-eğlence harcamaları aldı. Eğitim harcamalarının payı yüzde 1,8, sağlık harcamalarının payı yüzde 2,2, kültür ve eğlence harcamalarının payı ise yüzde 2,3 olarak kaydedildi. Giyim ve ayakkabı harcamalarının toplam bütçe içindeki payı da yüzde 4,3’e gerileyerek geçmiş yıllara göre düşüş eğilimini sürdürdü.

Gelir grupları arasındaki fark

Araştırma, gelir düzeyine göre tüketim kalıplarındaki farklılığı da ortaya koydu. En düşük gelir grubundaki haneler bütçelerinin yüzde 38,7’sini konut ve kiraya, yüzde 29,2’sini ise gıda ve alkolsüz içeceklere ayırarak harcamalarının büyük bölümünü temel ihtiyaçlara yönlendirdi. En yüksek gelir grubunda ise ulaştırma ve konut harcamaları öne çıkarken, gıdanın payı yüzde 12,4 seviyesinde kaldı. Veriler, gelir arttıkça temel ihtiyaçların bütçedeki ağırlığının azaldığını, harcamaların ise daha çeşitli alanlara yayıldığını ortaya koydu.