Darağacında Üç Renk: Sarı, Kırmızı ve Yeşil - Oktay Candemir *

Oktay Candemir

Bir memleket düşünün...

Çok büyük dertleri var… Ama bir bakıyorsunuz, bu kadar derdin içinde, dert olmayan şeyler de aniden dert oluvermiş.

Mesela yeşil, sarı, kırmızı…

“Renklerin ne zararı olabilir?” demeyin. Bu ülkede bazı renkler, bir dönem millî güvenlik meselesi sayıldı.

Hatırlayalım...

1990’lı yıllarda devlet, sayısız sorunla uğraşırken bir ara bu renklere taktı. İş öyle bir noktaya geldi ki sarı, kırmızı ve yeşil, devletin bekasına tehdit ilan edildi. MGK gündeminde öncelikli başlıklar arasına girdi ve bu renklerle “mücadele” kararlılıkla sürecekti.

Devlet, söz konusu bu üç renk olduğunda olağanüstü bir hassasiyet geliştirdi.

“İzahı olmayan şeyin mizahı olur” denir. Bu da tam olarak öyle bir durumdu.

Bu üç renk yan yana geldi mi, sanki halay çekiyorlarmış gibi muamele gördü. Renkleri yakalasalar derhal idam edeceklerdi.

Hatta bir ara, Galatasaray’ın sarı-kırmızı renklerle yeşil sahalara çıkarak “terör propagandası”na neden olduğu iddia edildi. Bunun üzerine Galatasaray, maçlara siyah şortlarla çıkarak sarı-kırmızı ve yeşil arasındaki bağlantıyı kesti.

Dönemin başbakanı Tansu Çiller, “Terör ya bitecek ya bitecek” diyordu.

Nasıl bitecekti?

Trafik lambalarının renklerini değiştirerek.

Bir ara gerçekten ışıkların rengini değiştirme fikri konuşuldu.

Sonra kamuoyu güldü… Peki, o zaman gökkuşağını ne yapacağız şeklinde tepkiler olunca bu fikir geri çekildi.

Ama mesele kapanmadı.

Devletin bu renklere olan alerjisi bitmedi.

Konu zamanla sınırları da aştı.

Bayrağında yeşil, sarı, kırmızı bulunan Gine, Mali, Senegal, Kamerun, Gana, Burkina Faso, Bolivya gibi ülkeler bile tartışma konusu oldu.

Peki, 90’lar geride kaldı mı?

Bu sorunun cevabı pek net değil. Çünkü benzer tartışmalar farklı biçimlerde devam etti.

2017’de Adana’da bir düğün konvoyu durduruldu; araçlardaki yeşil, sarı, kırmızı flamalara el konuldu, sürücülere ceza kesildi.

2018’de Diyarbakır’da bir düğün konvoyunda çocukların elindeki aynı renklerdeki mendiller toplatıldı.

2022’de İstanbul Esenyurt’ta, aynı renklerde şal taktıkları gerekçesiyle düğüne katılan kişiler gözaltına alındı; damat tutuklandı.

Son olarak Amedspor’un şampiyonluğu sonrası Mbaye Diagne’nin saha içinde Senegal bayrağı açmasıyla benzer bir tablo yaşandı. Hatta polis, oyuncunun evine gidip balkonuna astığı bayrağı indirmek istedi. Bayrağın Senegal bayrağı olduğu anlaşılınca geri dönüldü.

Görünen o ki mesele hiçbir zaman tamamen kapanmadı.

Nihayetinde “devlet aklı”, bu soruna yine renkler üzerinden bir çözüm aramayı tercih etti.

Trafik ışıklarına dördüncü bir renk eklenmesi, yani “beyaz” ışık fikri gündeme geldi. Geçtiğimiz Şubat ayında gündeme gelen uygulamanın yakında hayata geçirilmesi bekleniyor.

Galatasaray’ın dördüncü renk formülü, trafik ışıklarına da uygulanacaktı.

Yıllarca renklerle mücadele eden bir yaklaşımın, çözümü yine renklerde araması başlı başına bir ironi.

Çünkü renklerden korkan bir akıl, gerçeği hiçbir zaman net göremez.

Devletin dünyası siyah-beyaz olabilir. Ama hayat, inatla renkli kalır.

O yüzden… Hayata siyah-beyaz bakmayın. Devletin havası nasıl olursa olsun, sizin hayatınız hep rengârenk olsun.