Zincir marketlerde ESL dönemi: Saatlik zam mı geliyor?

Organize perakende sektöründe hızla yaygınlaşan Elektronik Raf Etiketi (ESL) sistemi sayesinde marketlerdeki ürün fiyatları merkezi bir sistem üzerinden güncelleniyor. Wi-Fi bağlantısıyla çalışan dijital etiketler, binlerce ürünün fiyatının tek merkezden yönetilmesini sağlıyor. Şirketler bu uygulamanın kağıt tüketimini azaltacağını, fiyat uyuşmazlıklarını önleyeceğini ve operasyonel maliyetleri düşüreceğini savunuyor.

Ürünlerde ‘mikro zam’ riski

Yeni sistemin en çok tartışılan yönü ise fiyatların çok daha sık değiştirilebilme ihtimali. Daha önce personelin tek tek etiket değiştirmesi gerektiği için fiyat güncellemeleri belirli periyotlarla yapılırken, dijital sistem sayesinde fiyatlar günlük hatta saatlik olarak güncellenebilecek. Tüketici temsilcileri, küçük tutarlardaki ancak sık yapılan zamların vatandaş tarafından fark edilmesinin zorlaşabileceğini belirtiyor.

Yapay zeka destekli fiyatlandırma endişesi

Elektronik etiketlerin yapay zeka tabanlı sistemlerle entegre edilebilmesi de tartışmaları artırıyor. Uzmanlara göre bu teknoloji, mağaza yoğunluğu, hava durumu veya talep artışına göre fiyatların otomatik güncellenmesine imkan tanıyabilir. Özellikle temel tüketim ürünlerinde dinamik fiyatlandırmanın uygulanması halinde tüketicilerin daha yüksek maliyetlerle karşılaşabileceği değerlendiriliyor.

Denetim ve şeffaflık çağrısı

Öte yandan uzmanlar, dijital fiyatlandırma sistemlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte geçmiş fiyat değişikliklerinin kayıt altına alınmasının zorunlu hale getirilmesi gerektiğini savunuyor. Fiyat hareketlerinin geriye dönük olarak izlenebileceği bir kayıt sistemi oluşturulmasının hem tüketicinin korunması hem de denetimlerin etkinliği açısından önem taşıdığı belirtiliyor.

Türkiye’de kullanılmaya başlanan söz konusu uygulama ABD’de büyük tepkilere neden oldu. Bazı siyasetçiler ve tüketici hakları savunucuları, elektronik etiketlerin kişiselleştirilmiş fiyatlandırma uygulamalarına zemin hazırlayabileceği gerekçesiyle daha sıkı düzenlemeler talep ediyor.