Van’da 5 yıl süren yasaklara AYM'den ihlal kararı

Anayasa Mahkemesi (AYM) Genel Kurulu, Van’da 2016-2021 yılları arasında yaklaşık 5 yıl boyunca kesintisiz şekilde uygulanan toplantı, gösteri yürüyüşü ve çeşitli etkinlik yasaklarıyla ilgili başvuruyu karara bağladı.

Avukat Mahmut Kaçan’ın yaptığı başvuru üzerine dosyayı görüşen AYM Genel Kurulu, farklı valilerin görev dönemlerinde alınan ve birbirini takip eden “eylem ve etkinlik” yasaklarının, toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkını ihlal ettiğine karar verdi.

‘Yasaklar sistematik bir uygulamaya dönüşmüştü’

Konuyla ilgili Amida Haber'e konuşan Kaçan, kararın çıkış noktasının Van’da yıllar boyunca uygulanan yasakların niteliği olduğunu belirterek, yasaklama yetkisinin istisnai olmaktan çıkararak süreklilik kazandığını söyledi.

Kaçan, başvuruda temel olarak, “istisnai olması gereken yasaklama yetkisinin bu şekilde süreklilik kazanarak temel bir hakkın kullanılmasını fiilen ortadan kaldırması”nı tartışmaya açtıklarını ifade etti.

AYM Genel Kurulu’nun da kararında, idarenin genel ve soyut güvenlik gerekçeleriyle bütün toplantı ve gösterileri kapsayan yasakları art arda sürdürmesinin toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı üzerindeki etkisini değerlendirdiğini belirten Kaçan, mahkemenin bu nedenle ihlal sonucuna ulaştığını aktardı.

‘Kararın önemi Van’la sınırlı değil’

Kararın öneminin Van’la sınırlı kamladığını vurgulayan Kaçan, “Van’daki sistematik yasak uygulaması bu kararın verilmesine neden olan somut örnek; AYM’nin ortaya koyduğu anayasal ilkeler ise benzer yasaklama kararları alan bütün valilikler ve idari makamlar bakımından önem taşıyor” dedi.

‘Fiilen süresiz biçimde ortadan kaldırılamaz’

AYM kararının ardından idarelerin toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkına yönelik yasaklama yetkisinin sınırlarının daha belirgin hale geldiğini belirten Kaçan, “Bundan sonra herhangi bir ilde idare, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkını genel ve soyut gerekçelerle, bütün kenti ve bütün etkinlikleri kapsayacak şekilde ve yasak kararlarını peş peşe yenileyerek fiilen süresiz biçimde ortadan kaldıramaz” dedi.

Kaçan, müdahalenin hangi koşullarda hukuka uygun olabileceğine ilişkin de “Müdahalenin somut bir tehlikeye dayanması, zorunlu ve ölçülü olması ve neden daha hafif tedbirlerin yeterli olmadığının ortaya konulması gerekir” ifadelerini kullandı.

‘Önemli bir anayasal dayanak haline geldi’

Kararın Van’da yıllarca uygulanan “sistematik yasak” pratiğine ilişkin olduğunu ancak Türkiye genelinde benzer uygulamalar açısından da önem taşıdığını belirten Kaçan, “Bu nedenle karar, Van’da yıllarca uygulanan ‘sistematik yasak’ pratiğine ilişkin olmakla birlikte, Türkiye genelinde toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkına yönelik genel ve sürekli yasaklar bakımından önemli bir anayasal standart ortaya koyuyor” dedi.

Kaçan, kararın asıl değerinin başka illerdeki benzer uygulamaların denetlenmesi açısından ortaya çıkacağını belirterek, “Bir kentte yıllarca devam eden bir uygulamaya karşı verilen hukuk mücadelesi, artık başka illerde benzer uygulamaların hukuka uygunluğunun denetlenmesinde de başvurulabilecek önemli bir anayasal dayanak haline geldi” diye konuştu.