Afrika’ya göç etmediler: Yeni meskenleri Hevsel

Dicle Nehri kıyısında, tarihi Diyarbakır Surları ve UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Hevsel Bahçeleri'nin çevresinde bulunan Dicle Vadisi, binlerce yıldır birçok kuş türünün Afrika, Avrupa ve Asya'ya göç yolu üzerinde bulunuyor. Dicle Vadisi, iklim değişikliği ve küresel ısınmaya bağlı olarak kış aylarındaki sıcaklık ortalamalarında yaşanan artış nedeniyle göç etmeyen leylek kolonilerine daha uzun süre ev sahipliği yapıyor.

Göç takvimi değişen leylekler Dicle Vadisi bünyesinde yer alan ve mevsimsel yağışlarla su seviyesi artan Kabaklı Göleti'ni de mesken tuttu.

Kabaklı Vadisi’nde kış

Afrika'dan ilkbaharda üreme dönemini geçirmek için Diyarbakır'a gelen leyleklerden bir bölümü sonbaharda Nil Vadisi'ne göç etmek yerine iklim değişikliğinin de etkisiyle uyum sağladıkları bölgede kışı geçiriyor, gölette besin ve su ihtiyacını karşılıyor. Diyarbakır'da leylek popülasyonunda artış bekleniyor. DÜ Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Zooloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Recep Karakaş, bölgedeki canlı türleri üzerinde uzun yıllardır bilimsel gözlemler yaptığını belirtti. Gözlem yaptığı türlerden birinin de leylekler olduğunu ifade eden Karakaş, leyleklerin Türkiye'nin tamamında yaz göçmeni bir tür olduğunu belirtti.

‘İlkbaharda geldiler’

Karakaş, leyleklerin ilkbaharda Türkiye'ye giriş yaptığını, yavruladıktan ve yavrularını büyüttükten sonra eylül ayına kadar yurdu terk ettiğini anlatarak, "Özellikle yaşanan son ekolojik değişiklikler, küresel ısınma ve bunun sonucu olan iklim değişikliğine bağlı olarak ülkemiz de dahil birçok ülkede artık kış aylarında da leyleklerin kaldıklarına şahit oluyoruz. Diyarbakır'da leyleklerin kışlamaya başladığını gördük." dedi.

Bu konuda hazırladıkları bir makalenin de yayımlandığını belirten Karakaş, "Geçmiş yıllarda Batman Çayı'nda, Bismil Ovası'nda 20-30 hatta 70'e varan birey tespitlerimiz oldu. Kabaklı Göleti'nde kışlayan birey tespitimiz hiç yoktu. Artık Kabaklı Göleti'nde de kış döneminde leylekleri görmemiz sevindirici. Bunu da bireylerin artması ve iklimin uygun hale gelmesi olarak değerlendirebiliriz." diye konuştu.

Karakaş, göçün maliyetli ve meşakkatli bir yolculuk olduğunu dile getirerek, pek çok bireyin göç sırasında zorluklarla mücadele ederken öldüğünü ifade etti.

‘Bulunduğu alanda kaldılar’

İklimin ılımanlaşması ve uygun besin koşullarının oluşmasıyla bazı bireylerin bu meşakkatli yolculuğun yerine masrafsız şekilde bulunduğu alanda kalmayı tercih ettiğini anlatan Karakaş, şunları söyledi: "Farklı bir bilimsel çalışmaya göre göç etmeyen bireylerde kısmen üreme başarısının daha fazla olduğuna dair de emareler var. Belki gelecekte göç etmeyen bireylere dayalı olarak leylek popülasyonunun artış gösterebileceğini söyleyebiliriz."

Prof. Dr. Karakaş, leyleklerin Anadolu'da kutsal kabul edilmesi nedeniyle de daha yaygın olarak yer edindiğini ve yaşam alanlarına yakın yerlerde konaklayabildiğini belirtti.