DİTAM’dan Diyarbakır için ‘ortak akıl’ çağrısı: Sivil toplumun katılımı güçlendirilmeli

Dicle Toplumsal Araştırmalar Merkezi (DİTAM), Diyarbakır Büyükşehir Belediyesinin 2027 yılı planlama sürecine yönelik sivil toplum önerilerini içeren iki raporunu düzenlenen toplantıda paylaştı. Toplantının açılışında konuşan DİTAM Başkanı Mesut Azizoğlu, Diyarbakır'da gündelik yaşamda karşılaşılan sorunların ve hizmet eksikliklerinin daha fazla tartışılması gerektiğini belirterek, yaşanan mağduriyetlerin giderilmesi için ortak akla ihtiyaç olduğunu söyledi.

DİTAM'ın yürüttüğü Yerel Hizmetleri İzleme Ağı çalışmasının temel hedefinin bu ortak aklı oluşturmak olduğunu ifade eden Azizoğlu, Kürt meselesine ilişkin gelişmelerin yaşandığı dönemde siyasetçilerin sivil toplumun bilgi ve katkısına daha fazla ihtiyaç duyduğunu vurguladı.

İki raporla 2027 planlamasına öneriler

DİTAM tarafından yürütülen ve Avrupa Demokrasi Vakfı tarafından desteklenen “Diyarbakır Kent Sorunlarının Çözümünde Sivil Toplumun Katılımı Projesi” kapsamında hazırlanan raporlar, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesinin 2027 yılı eylem planı ve performansa dayalı bütçe hazırlıklarına sivil toplumun katılımını artırmayı amaçlıyor.

Dr. Cuma Çiçek tarafından hazırlanan raporlardan biri, 5 Temmuz 2026'da düzenlenen toplantıya katılan akademisyenler ve sivil toplum kuruluşlarının görüş ve önerilerinden hareketle oluşturuldu. Diğer rapor ise Diyarbakır'da 217 sivil toplum aktivistiyle yapılan saha araştırmasına dayanıyor.

Saha araştırmasında katılımcıların belediye hizmetlerine ilişkin değerlendirmeleri, sosyoekonomik durumları ve politika öncelikleri incelendi. Araştırmada katılımcı planlama ve kentleşme yüzde 31,8, konut ve temel hizmetler yüzde 28,6, sürdürülebilir ulaşım ise yüzde 18,9 oranında öncelikli alan olarak belirlendi.

Sosyal konut ve raylı sistem öne çıktı

Sivil toplum aktivistlerinin önerilerinde sosyal konut, kentsel dönüşüm ve raylı sistem öne çıkan başlıklar arasında yer aldı. Araştırmada konut alanında sosyal konut yüzde 46, kentsel dönüşüm yüzde 43; ulaşım alanında ise raylı sistem yüzde 45 oranında öncelikli görüldü.

Raporlarda ayrıca afet risklerinin azaltılması, iklim değişikliğine uyum, atık yönetimi, yeşil alanların korunması, kültürel ve doğal mirasın yaşatılması ile kırsal ve kentsel alanlar arasındaki eşitsizliklerin giderilmesine yönelik öneriler sıralandı.

DİTAM, belediye hizmetlerinin hak temelli, eşitlikçi, şeffaf, katılımcı ve sürdürülebilir biçimde yürütülmesi için sivil toplumun karar alma süreçlerine etkin katılımının önemine dikkat çekti.

‘Sivil toplumun bilgisine daha fazla ihtiyaç var’

Toplantının açılış konuşmasını yapan Azizoğlu, Yerel Hizmetleri İzleme Ağı'nın 2024 yılında kurulduğu ve Diyarbakır'ın yerelden ve merkezden kaynaklanan sorunlarına ilişkin sivil toplumun politika üretim süreçlerine katılımını hedeflediğini belirtti.

İzleme Ağı'nın sekreteryasında DİTAM, Diyarbakır Barosu, Diyarbakır Tabip Odası, Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası ile TMMOB Diyarbakır İl Koordinasyon Kurulu yer alıyor.

Azizoğlu, 2024 yılında 80 farklı sivil toplum kuruluşuyla yapılan odak grup toplantılarında da sivil toplumun kendi çalışma alanlarındaki bilgi ve deneyimine daha fazla ihtiyaç duyulacağının ifade edildiği hatırlattı. Diyarbakır'ın yoğun politik gündeminde gündelik yaşamın sorunlarının ve hizmet eksikliklerinin daha fazla tartışılması gerektiğini söyledi.

Mızraklı: ‘Demokratik, adil, katılımcı ve barışçıl bir kent’

7 yıllık tutukluluğunun ardından geçtiğimiz ay tahliye edilen Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi önceki dönem Eşbaşkanlarından Dr. Selçuk Mızraklı, kentlerin yalnızca binalardan değil, insanların hafızası, dili, kültürü ve dayanışmasından oluştuğunu söyledi. Sürdürülebilir kent anlayışının demokratik, adil, katılımcı, ekolojik ve barışçıl olması gerektiğini belirten Mızraklı, insanların kendilerini güvende hissettiği, dillerini ve kültürlerini özgürce ifade edebildiği bir yaşamın önemine dikkat çekti.

DİTAM'ın Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları'nın 11'incisi olan “Sürdürülebilir Şehirler ve Topluluklar” hedefini referans aldığı proje, belediye çalışmalarının uluslararası sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumunu değerlendirmeyi amaçlıyor.

2026 yılının aralık ayında sona ermesi planlanan projenin devamında, 2027'de başlayacak yeni çalışmaya üç sürdürülebilir kalkınma amacının daha dahil edilmesi hedefleniyor. Bunlar “Sağlıklı ve Kaliteli Yaşam”, “Nitelikli Eğitim” ve “İnsana Yakışır İş ve Ekonomik Büyüme” başlıkları olacak.

DİTAM, uzun vadede Yerel Hizmetleri İzleme Ağı'nı 17 sürdürülebilir kalkınma amacının tamamını izleyen, veri üreten ve kamu ile sivil toplum arasındaki iş birliğini güçlendiren katılımcı bir mekanizmaya dönüştürmeyi hedefliyor.