Diyarbakır’da tarihi handa tahliye krizi: Esnaf süre istiyor

Diyarbakır’ın Sur ilçesinde bulunan ve kesin yapım tarihi bilinmemekle birlikte 16. yüzyıla, Osmanlı dönemine dayandığı kabul edilen Çifte Han (Borsa Hanı), yıkım ve tahliye tartışmalarıyla gündemde. İlk olarak çifte han şeklinde planlanan yapının bir bölümü, geçmişte yol açma çalışmaları sırasında yıkıldı. Bu nedenle ismi Borsa Hanı olarak biliniyor.

2022’de kamulaştırma kararı

Yıllar boyunca zanaatkarların hizmet verdiği tarihi han, günümüzde de birçok esnafasın ekmek kapısı oldu. Ancak yaklaşık 8 aydır, buradaki 19 işletmeci, yapılması planlanan restorasyon çalışmaları nedeniyle tahliye edilme riskiyle karşı karşıya. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 2022’de acil kamulaştırma kararı ile el değiştiren yapı, daha sonra Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne devredildi. 2014-2015 yıllarında yaşanan hendek olaylarının ardından dükkanların büyük bölümü boşaltılırken, günümüzde bu dükkanlar depo olarak kullanıyor. Birçok esnaf ise faaliyetlerini sürdürmeye devam ediyor.

10 günlük süre tepki çekti

Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından işletme sahiplerine ilk olarak Kasım 2025’te dükkanlarını 10 gün içerisinde boşaltmaları için tebligat gönderildi. Kış şartları nedeniyle yeni iş yeri bulmanın zor olduğunu belirten esnaf, Vakıflar Bölge Müdürlüğü ile görüşerek süreci erteledi. Aradan geçen 8 ayın ardından esnaf, yeniden aynı durumla karşı karşıya kaldı.

23 Temmuz’da yapılan ihalenin ardından, esnafın 10 gün içinde dükkanların tahliye edilmesi yönünde yeni bir tebligat gönderildi. Sürenin yetersiz olduğunu belirten işletmeciler, yaşadıkları mağduriyeti dile getirerek yetkililere çağrıda bulundu.

‘10 gün içinde taşınmamız mümkün değil’

Amida Haber’e konuşan ve 1993 yılından bu yana han içerisinde berberlik yapan Fahim Satık (56), sürecin kendileri için büyük bir mağduriyet yarattığını belirterek, “Buradan çıkmıyoruz demiyoruz ama 10 gün içinde taşınmamız mümkün değil. Yeni bir dükkan bulmam, tadilat yapmam gerekiyor. Bu kadar kısa sürede bunu gerçekleştirmek imkansız. Tek isteğimiz, gelip bizi dinlemeleri, mağduriyetlerimizi gidermeleri ve makul bir süre tanımaları. Burada zaten kıt kanaat geçinen bir esnafız.” dedi.

‘50 yıllık emeğimiz var’

Yaklaşık 50 yıldır pasajda esnaflık yapan Alişan Odacı (59) ise verilen sürenin adaletsiz olduğunu savundu. Yıllarını verdiği iş yerinden kısa sürede çıkmasının istenmesine tepki gösteren Odacı, “Burada öğretmen, doktor yetiştirdik. 10 gün içinde her şeyi bırakıp gitmemizi istiyorlar. Bu emek hırsızlığıdır. Hak hukuk, adalet hiçbir şey yok. Mazlumun yanında kimse durmuyor. Sadece doğu insanına değil ki bu ülkeye yazıktır. Bu yaştan sonra ne yapmam lazım? Hırsızlık mı yapayım. Fakirden alınıp zenginlere verilecek” ifadelerini kullandı.

‘Esnaf nereye gidecek?’

1970’li yıllardan bu yana bölgede esnaflık yaptığını söyleyen Abdülhakim Çelikbilek (62), sürecin belirsizliğine dikkat çekerek, “6 gün kalmış, bu sürede bir esnaf nasıl taşınır? Nereye gidecek? Çoluk çocuğunun rızkını nasıl sağlayacak? Dükkanlar Vakıfa ait ama hana ait değil. Ondan dolayı burayı yıkmaya hakları da yok. Burayı alan kişi yolsuzluk yapmak istiyor. . Burayı bir restoran mı bir otel mi yapılacak bilmiyoruz. Sayın Valimizden ve Sayın Kaymakamımızdan da ricam bir el atın. Zorbalıkla hiçbir şey olmaz. bir çözün bulunsun ve mağduriyetimiz giderilsin.” diye konuştu.

‘Kredi çektim’

Han işletmecilerinden Tuncay Körken ise krediyle açtığı iş yerinin henüz borcunu ödeyemediğini belirtti. Aylık giderlerinin yüksek olduğunu ifade eden Körken, “400 bin TL kredi çektim, aylık 31 bin 700 TL taksit ödüyorum. Aylık toplam giderim 80-90 bin TL’yi buluyor. Buradan çıkarsam bu yükün altından kalkamam. En azından bize süre verilsin ya da yeni bir yer gösterilsin. Esnaflık yapmanın peşindeyiz” dedi.