Dengbejlik ulusal envanterde kayıt altına alındı

Kültür ve Turizm Bakanlığı, DEM Parti Hakkâri Milletvekili Öznur Bartin’in Kürtçe başta olmak üzere, anadillerin korunmasına ilişkin soru önergesini yanıtladı. Bakanlığın Meclis’e gönderdiği yanıtta, Kürtçe klasik eserlerin yayımlanması, dijital arşiv çalışmaları ve dengbejlik geleneğinin kayıt altına alınmasına ilişkin faaliyetler sıralandı.

Açıklamaya göre, Bakanlık 2010 yılından itibaren Kürtçe klasik eserlerin yayımlanmasına başladı ve 2026 yılı itibarıyla toplam 18 başlıkta Kürtçe eser okuyucularla buluşturuldu.

Jaba Koleksiyonu 15 cilt halinde yayımlandı

Bakanlık yanıtında, çalışmaların önemli örneklerinden biri olarak Aleksandre Jaba Koleksiyonu gösterildi. St. Petersburg Bilimler Akademisi arşivinde bulunan 69 Kürtçe eserin, Mardin Artuklu Üniversitesi Türkiye’de Yaşayan Diller Enstitüsü iş birliğiyle 15 cilt halinde yayımlandığı belirtildi. Koleksiyonda Mem û Zîn, Mevlid, Fakî-yi Teyran şiirleri, Leyla û Mecnûn, halk anlatıları, stranlar, sözlükler ve dil öğretim metinlerinin bulunduğu aktarıldı. Eserlerin basılı yayınların yanı sıra Bakanlığın dijital platformlarında e-kitap olarak da erişime açıldığı kaydedildi.

Dengbejlik 5 ilde envantere kaydedildi

Bakanlığın yanıtında, Somut Olmayan Kültürel Miras Türkiye Ulusal Envanteri kapsamında 2008’den bu yana 392 unsurun kayıt altına alındığı bildirildi. Kürtçe sözlü kültürün önemli unsurlarından dengbejliğin 2014 yılında Diyarbakır, Muş ve Şanlıurfa’da envantere alındığı, 2026 yılında Mardin ve Hakkâri’de yürütülen çalışmalarla kayıt sayısının 5’e yükseldiği belirtildi. Ayrıca dengbejlik geleneğinin korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla 2026 yılında araştırma ve belgeleme çalışması başlatıldığı, Diyarbakır, Kars, Erzurum, Iğdır, Batman ve Şırnak’ta saha araştırmaları yapıldığı ifade edildi.

Çocuk kitapları ve eğitim materyalleri için farklı uygulama

Bakanlık, çocuk kitapları ve eğitim kitaplarına yönelik yayıncılık faaliyetlerinin 2003 yılında Millî Eğitim Bakanlığı ile imzalanan protokol kapsamında MEB’e devredildiğini bildirdi. Bununla birlikte özel yayınevleri tarafından Kürtçe ve diğer anadillerde yayımlanan çocuk kitapları, sözlükler ve ders materyallerinin MASDE programı kapsamında satın alınarak kütüphane koleksiyonlarına kazandırılabileceği belirtildi.

Millî Kütüphane koleksiyonlarında bulunan Kürtçe ve diğer dillerdeki eserlerin de genel dijitalleştirme çalışmaları kapsamında değerlendirildiği, ancak diller temelinde ayrı bir dijitalleştirme sistemi bulunmadığı kaydedildi.