Çocuklarda erken ergenlik tehlikesi: Kritik eşik 8 yaş

Kız çocuklarında 8 yaşından önce meme gelişimi, tüylenme veya adet görme; erkek çocuklarında ise 9 yaşından önce testis ve penis büyümesi, ses kalınlaşması ve tüylenme gibi belirtilerin ortaya çıkması “erken ergenlik” olarak tanımlanıyor. Uzmanlara göre erken ergenlik yalnızca fiziksel gelişimi değil, çocukların psikolojik ve sosyal yaşamını da etkiliyor.

Çocuklar ilk etapta korku ile karşılayabilir

Kız çocuklarında erkeklere göre yaklaşık 10 kat daha sık görülen erken ergenlik, özellikle erken yaşta başlayan adet döngüsü nedeniyle çocuklar ve ailelerde kaygıya neden olabiliyor. Henüz bu süreci yönetebilecek yaşa ulaşmamış çocuklar, ilk adet deneyimini korku ile karşılayabiliyor.

‘Kız çocuklarında 8, erkek çocuklarında 9 yaşından önce başlar’

Diyarbakır’da görev yapan Çocuk Endokrinolojisi Uzmanı Uzm. Dr. Şervan Özalkak, ergenliğin çocukluktan yetişkinliğe geçiş süreci olduğunu belirterek, erken ergenliğin kız ve erkek çocuklarda farklı yaş sınırlarıyla değerlendirildiğini söyledi.

Kız çocuklarında meme gelişiminin, erkek çocuklarında ise testis büyümesinin ergenliğin temel göstergeleri olduğunu ifade eden Özalkak, “Kızlarda 8 yaşından, erkeklerde ise 9 yaşından önce bu belirtilerin başlaması erken ergenlik olarak kabul edilir. Ancak her meme gelişimi erken ergenlik anlamına gelmez. Bunun için hormon testleri, kemik yaşı değerlendirmesi ve ultrason incelemeleri yapıyoruz” dedi.

‘Boy kısalığına neden olabilir’

Erken ergenliğin en önemli sonuçlarından birinin erişkin boyunun kısa kalması olduğunu vurgulayan Özalkak, ergenlik sürecinin büyümeyi hızlandırmasına rağmen kemiklerin erken olgunlaşmasına yol açtığını belirtti.

“Normalde yılda 5-6 santimetre uzayan bir çocuk ergenlikle birlikte yılda 10-12 santimetre uzayabilir. Ancak süreç çok erken başlarsa büyüme plakları erken kapanır ve erişkin boyu kısa kalabilir” diyen Özalkak, özellikle 7-8 yaşlarında başlayan ergenliğin boy gelişimini olumsuz etkileyebileceğini söyledi.

Psikolojik etkileri de var

Erken ergenliğin yalnızca fiziksel değil, psikososyal sonuçlar da doğurduğunu ifade eden Özalkak, yaşıtlarından farklı görünmeye başlayan çocukların zorbalığa maruz kalabildiğini belirtti.

Özalkak, “Bedensel olarak büyük görünen ancak zihinsel ve duygusal gelişimi yaşıtlarıyla aynı olan çocuklar uyum sorunları yaşayabiliyor. Kendilerini yalnız hissedebiliyor, içine kapanabiliyor ve sosyal çevrelerinde kabul görmekte zorlanabiliyorlar” dedi.

‘Kıllanma tek başına ergenlik belirtisi değil’

Ailelerin sıklıkla tüylenme şikâyetiyle başvurduğunu aktaran Özalkak, koltuk altı ve genital bölgedeki kıllanmanın ergenliğe eşlik eden bir bulgu olduğunu ancak tek başına erken ergenlik anlamına gelmediğini söyleyerek, “Kızlarda meme gelişimi, erkeklerde testis büyümesi temel kriterlerdir. Sadece kıllanma varsa böbrek üstü bezleri gibi farklı hormonal sistemleri de değerlendirmek gerekir” diye konuştu.

Obezite en önemli risk faktörlerinden biri

Erken ergenliğin nedenleri arasında obezitenin öne çıktığını belirten Özalkak, sağlıksız beslenme, hareketsizlik ve uzun ekran süresinin riski artırdığını söyledi.

Özalkak, “Obezite hem ergenliğin erken başlamasına hem de daha hızlı ilerlemesine neden olabiliyor. Çocukların düzenli fiziksel aktivite yapması, sağlıklı beslenmesi ve ekran süresinin günde 1-1,5 saatle sınırlandırılması gerekiyor” dedi.

Paketli gıdalar, östrojen benzeri etki gösterebilen bazı kozmetik ürünler ve mevsimi dışında tüketilen bazı gıdaların da risk faktörleri arasında değerlendirildiğini kaydeden Özalkak, ailelerin özellikle kilo kontrolü konusunda dikkatli olması gerektiğini ifade etti.

Özalkak, “‘Çocuklardaki kilolar boya dönüşür, bir sorun olmaz’ gibi bir anlayıştan uzaklaşmalarını istiyoruz. Çünkü bu çok yanlış ve yaygın bir inanış. Buna inanmamalarını, obezite varsa ergenlik bulgusu olsun olmasın mutlaka yine bize başvurmalarını istiyoruz” diye konuştu.

Tedavi mümkün ancak ilaç sıkıntısı yaşanıyor

Erken ergenlik tanısı alan çocuklarda hormon baskılayıcı tedaviler uygulanabildiğini belirten Özalkak, tedavinin aylık veya üç aylık enjeksiyonlarla sürdürüldüğünü söyledi.

Ancak ilaç temininde sorunlar yaşandığını ifade eden Özalkak, “Yurt dışından ithal edilen bu ilaçların temininde sıkıntılar yaşanıyor. Türkiye’nin uyguladığı fiyat politikası nedeniyle firmalar ilacı yeterli miktarda göndermek istemiyor. Talep yüksek olmasına rağmen arz oldukça sınırlı tutuluyor. Bu durum aileleri ilaç stoklamaya yönlendirirken, birçok hastanın ilaca erişimini de zorlaştırıyor. Sonuç olarak aileler tedaviyi düzenli sürdüremiyor, hatta bazı durumlarda yarıda bırakmak zorunda kalıyor. Oysa özellikle düzenli tedavinin hayati önem taşıdığı bu süreçte, ilaca kesintisiz erişim büyük önem taşıyor. Yıl sonuna doğru yeni ilaçların piyasaya girmesiyle bu sorunun azalacağını umut ediyoruz” dedi.