Uzmandan Diyarbakırlı annelere uyarı: Aşılardan korkmayın

Hamilelik yaklaşık 40 hafta (9 ay 10 gün) süren ve hem anne hem de bebeğin sağlığını doğrudan etkileyen kritik bir süreçtir. Bu dönemde yapılması gereken test ve aşılar, sağlıklı bir gebelik için büyük önem taşıyor.

Amida Haber’e konuşan Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Sabire Aygün, gebelik sürecinde yapılması gereken önemli adımları anlattı.

Aygül, en sık yapılan hatalardan birinin ultrasona gereğinden fazla güvenmek olduğunu söyledi. Aygün, “Toplumda ultrasonun her şeyi gösterdiği yönünde yanlış bir algı var. Oysa ultrason tek başına yeterli değil. Gebelikte mutlaka yapılması gereken tarama testleri bulunuyor” dedi.

Gebeliğin ilk üç ayında yapılması önerilen testler hakkında bilgi veren Aygün, şunları kaydetti: “İkili tarama testi (1. trimester taraması), anne karnından yapılan fetal DNA testi yapılır. Fetal DNA'yı yapan hastalar az oluyor. Hem risklerini kabul etmedikleri için hem de ne olursa olsun ben bu çocuğu dünyaya getireceğim dedikleri için kabul etmiyorlar. İkili tarama testi kesin sonuç vermiyor. %85-90 oranında güvenilir.”

‘Herkes erişemiyor’

Bu testlerin, özellikle Down sendromu gibi kromozom hastalıklarını yüksek doğruluk oranıyla taradığını belirten Aygün, “Fetal DNA testi oldukça güvenilir ancak maliyeti yüksek olduğu için herkes erişemiyor” diye konuştu.

‘Üçlü ve dörtlü testlere çoğu zaman gerek kalmıyor’

Eskiden yaygın kullanılan üçlü ve dörtlü testlerin artık daha az tercih edildiğini ifade eden Aygün, “Eğer ikili test ya da fetal DNA yapılmışsa bu testlere çoğu zaman gerek kalmaz. Ancak yapılmadıysa 15-20’nci haftalar arasında uygulanabilir” dedi.

Detaylı ultrason ve şeker yüklemesi önemli

Gebeliğin ilerleyen dönemlerinde yapılan testlere de değinen Aygün, şunları söyledi: “Detaylı ultrason, 20-24. haftalar arasında, şeker yükleme testi ise 24-28. haftalar arasında yapılır. Belli başlı tarama testleri bunlar. Bu testleri maalesef çoğu aile reddediyor. Detaylı ultrasonun Perinatolog tarafından yapılmasını öneriyoruz.”

Kesin tanı için ileri testler gerekebilir

Tarama testlerinin kesin tanı koymadığını vurgulayan Aygün, yüksek riskli durumlarda ileri tanı yöntemlerine başvurulduğunu ifade etti. Aygün, “Karından sıvı alma (amniyosentez) ya da bebeğin kordonundan kan alma işlemleri kesin tanı sağlar. Ancak bu işlemler riskli olduğu için herkese önerilmez, sadece gerekli durumlarda uygulanır.”

Aşılar hem anneyi hem bebeği koruyor

Gebelikte yapılması gereken aşılara da değinen Aygün, Sağlık Bakanlığı’nın önerdiği Tetanoz, Difteri, Boğmaca karma aşının önemine dikkat çekti. Aygün, “Bu aşı karma bir aşı ve 2 doz öneriyoruz. Özellikle boğmaca, yeni doğan bebekler için ölümcül olabilir. Bu nedenle gebelikte en az bir doz yapılmasını öneriyoruz. Daha önce sadece tetanos difteri uygulanıyordu. Son 1 ya da 1,5 senedir Sağlık Bakanlığı boğmacayı da ekledi. Daha önce anneyi ve bebeği tetanostan korumak için yapılıyordu. Ama asıl amacımız boğmacayı da ekletip bebeği boğmacaya karşı korunaklı hale getirmek. Bebek 6 aylık olana kadar yeni doğan aşıları yapıldığında bile 6 aylık olana kadar boğmacaya karşı korunaklı olmuyor. Yeni doğanda da ilk 1-2 ayda boğmaca maalesef ölümcül olabiliyor” dedi.

Grip ve RSV aşısı da öneriliyor

Gebelikte bağışıklık sisteminin zayıfladığını hatırlatan Aygün, grip aşısının da önemli olduğunu belirtti. Aygün, şunları aktardı: “Grip gebelerde ağır seyredebilir, hatta ölüme yol açabilir. Bu nedenle grip sezonunda aşı öneriyoruz.”

Dünyada yaygınlaşmaya başlayan RSV aşısına da değinen Aygün, “32’nci haftadan sonra yapılan RSV aşısı, yeni doğanı ciddi solunum yolu enfeksiyonlarına karşı koruyabiliyor. Ancak Türkiye’de henüz yaygın değil. Sağlık Bakanlığı'nın da buna yönelik bir çabası yok” dedi.

Aygün, ek olarak yapılası gereken aşıları da şöyle anlattı: “Covid aşıları da gebelere yapılabilir. Onun dışında eğer gebenin Hepatit B'ye karşı bir bağışıklığı yoksa Hepatit B aşısı da öneriyoruz. Hepatit B aşısı arada tekrarlanması gereken bir aşı olabiliyor, çok zor değil.”

Aşı karşıtlığı ve erişim sorunu

Aygün, son yıllarda artan aşı karşıtlığına da dikkat çekerek, şunları söyledi: “Aşıların içeriğindeki maddelere yönelik yanlış bilgiler toplumda korku oluşturuyor. Oysa bilimsel çalışmalar, aşıların güvenli olduğunu ortaya koyuyor.”

Aygün, HPV aşılarının gebelik süresinde önermediklerin “HPV aşısı cansız aşı olsa da henüz gebelerle ilgili bir çalışma olmadığı için, gebelik sürecinde öneriyoruz. Eğer bir kadın yakın gelecekte gebelik planlamıyorsa HPV aşılarını tamamladıktan sonra gebeliği düşünmesini öneriyoruz. HPV aşısı yaparken gebe kalırsa eğer o zaman diğer dozları yapmamasını öneriyoruz” söyleri ile aktardı.

Doğu bölgelerinde sağlık hizmetlerine erişimin daha sınırlı olduğunu belirten Aygün, hasta yoğunluğu nedeniyle yeterli bilgilendirmenin yapılamadığını ifade etti. Aygün, “Pek çok hasta gebeliği sadece gebe kalıp doğum olarak değerlendiriyor. Bu yüzden 2-3 defa kadın doğum hekimine gitmekle sınırlı görüyor. Aşı ve tarama programlarından bihaberler. Çünkü hem olanaklar kısıtlı hem de sağlık bilinci maalesef oturtulamamış. Devlet hastanelerinde, eğitim araştırmada veya üniversitede, bir poliklinikte günde en az 60-70, hasta bakılıyor. Bu kadar hastanın bakıldığı bir klinikte hastalar yeterli bilgiye ulaşamıyorlar. Ancak batıda az da olda 5-10 dakika ayırabiliyorlar. Burada ise 2-3 dakika ancak ayrılabiliyor. Devlet hastanelerinde 2-3 dakikada bir bebeğin muayenesini mi yapacağız? Anneye bilgi mi vereceğiz? Aşı için mi yönlendireceğiz?” diye konuştu.

Fetal DNA testinin18-24 bin TL maliyeti olduğunu söyleyen Aygün, SGK kapsamına alınması veya fiyatları düşürülmesi tercih edilmesinin önü açılacağını belirtti.

‘Tarama testlerinden korkmayın’

Aygün, sözlerini şöyle tamamladı: “Tarama testleri kesin sonuç vermez ama önemli bir yol göstericidir. Test yaptırmak, gebeliği sonlandırmak anlamına gelmez. Ama en azından doğumda sürprizlerle karşılaşmamızı engeller. Aşılar ve testler hem anne hem bebeğin sağlığı için ihmal edilmemeli. Aile hekimi çağırmasa bile 20-24 hafta arasında bir aile hekimine başvurursa gebeler o aşı yapılır”.