Türkiye bilindiği üzere deprem kuşağında yer alan ülkeler arasında bulunuyor. 99 Marmara ve 2023 Kahramanmaraş depremleri, eski ve riskli yapı stokunun nasıl can ve mal kaybına yol açabileceğini acı şekilde tecrübe etmemize neden olmuştur. 6306 sayılı afet riski altındaki alanların dönüştürülmesi hakkındaki kanun İle devamında çıkarılan 7471 sayılı kanunlar riskli yapıları tanımlarken, dayanıklılığını yitirmiş, afetler karşısında ömrünü tamamlamış yapıların, alt yapı ve çevresel düzenlemeler ile birlikte yıkılıp yeniden modern yapı malzemeleriyle inşaa edilmesinin de önünü açıyor. Esasında bu kanunlar bir çeşit yol haritasını ve kullanılacak yöntemi tanımlıyor.

Kentsel dönüşüm halk nezdinde eski binaların yıkılıp yerine yenisinin inşa edilmesi gibi algılanır. Burada olası afetler karşısında yaşanabilecek riskleri azaltmak, alt yapının yenilenmesi, yaşam konforunun yükseltilerek iyileştirilmesi ve sürdürülebilir kentler oluşturarak eskimenin önüne geçilmesi hedefleri ise ıskalanır. Tabi bunun başlıca nedenlerinden biri de finansal anlamda yaşanan zorluklardır. Yapım maliyetlerinin yüksekliği ise aşılması gereken en önemli sorunların başında gelmektedir. Yenileşmeyle gelecek olan mahalle ekonomisinin canlanması, yaşam konforu ve gayrimenkul değerinin yükselmesiyle birlikte oluşacak faydalar, işte birazda bu finansal sorunların aşılmasına da bağlı aslında.

Günümüzde Diyarbakır, İstanbul ve İzmir gibi büyük metropol kentlerde eski ve yeni olmak üzere iki şehirle karşılaşıyoruz. Eski gecekondu vari evler veya köhnemeye yüz tutmuş binalar İle hemen yanı başında yada tam karşısında yükselen yüksek katlı yeni binalar, yapımına devam edilen Avm’ler ve büyük site inşaatları.

Bölgenin metropol şehri olan Diyarbakır’da ki Bağlar ilçesi örneğin, bir yanda eski bağlar dediğimiz iç içe geçmiş ve balkonları dahi neredeyse yapışık olan yapılar İle yeni bağlar dediğimiz Kayapınar ilçesinin karşısında paralel şekilde Urfa yolu güzergahından ilerleyerek yükselen yeni bağlar ilçesi. Eski bağların yeni bağlara yetişmesi günümüz anlayışında ve koşullarında oldukça zor. Aynı görüntüyü huzurevlerinden başlayarak Urfa yolu boyunca ilerlediğinizde sağ tarafınıza baktığınızda Kayapınar ilçesi içinde söyleyebilirsiniz. Buralara baktığınız da İki ayrı şehir ve iki ayrı hikaye karşılıyor bizi. Başka semtin çocuklarının yaşadığı koşullar malum. Kentsel dönüşüm teşviklerinde uygulanan finansal kolaylıklar daha cazip hale getirilerek vatandaşın yükü hafifletilebilirse eski bağlar dediğimiz yer için yerinde dönüşümün belki önü açılabilir yada aynı şey huzurevleri dediğimiz yer için de uygulanabilir.

Diyarbakır’ın kentsel dönüşüm haritası çıkarılırsa tablo eminim ki hiç iç açıcı olmayacaktır.Ofis semtinden tutunda huzurevleri, fabrika mahallesi, bağlar,alay-iskanevleri,şehitlik ve daha yazabileceğimiz nice yerleşim yerleri. Diyarbakır Şehir olarak kentsel dönüşüm çağını ıskalamamalı. Şehrin eskiyen yerlerini ıslah etmeli ve finansal desteklerin cazip hale getirildiği planlı bir kentsel dönüşüm hareketi başlatmalı.