Teşvik ters tepti: Yatırımın yüzde 65’i ‘Batı’ya gitti

AMİDA HABER - Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) teşvik sisteminin bölgesel farklılıkları azaltmak yerine derinleştirdiğini belirten açıklama yaptı. 1980 yılından beri 16 farklı yasa, kararname ve Bakanlar Kurulu kararı ile revize edilen Teşvik Yasası’nın, bölgeler arası kalkınmışlık farkını gidermediğine vurgu yapıldı.

16 ilin payı sadece yüzde 10

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın yayımladığı 2012- 2024 dönemindeki verilerine dikkat çekilen açıklamada, “Söz konusu dönemde alınan teşvikler sabit sermaye tutarlarına göre incelendiğinde parasal yatırım teşviklerinin yüzde 61’i 1’inci ve 2’nci bölgede yoğunlaşırken, 5 ve 6’ncı bölgelerin payı yalnızca yüzde 10 civarında kalmıştır. 16 ilin bulunduğu 6’ncı bölge ise sadece parasal yatırımda yüzde 4,69 pay alırken, 8 ilin yer aldığı 1’inci bölge yatırımların 41,58’ini alarak neredeyse 8 kat daha fazla yatırım almıştır. Bu durum, bölgeler arası uçurumun giderek büyüdüğünü ve teşvik sisteminin amacının tersine çalıştığını göstermektedir.”

‘Farkı azaltmadı, derinleştirdi’

30 Mayıs 2025 tarihinde yürürlüğe giren yeni teşvik sisteminin de beklenen kalkınmayı sağlamadığına vurgu yapılan açıklamada, sistemin kalkınmışlık farkını derinleştirdiği belirtildi. Eylül ayında 6’ıncı bölge yatırımlarının bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 15, 5’inci bölge yatırımları ise yüzde 53,6 oranında azaldığı belirtilerek, “1’inci bölge yatırımlarında yüzde 50,6, 2’nci bölge yatırımlarında ise yüzde 29,9 artış yaşanmıştır. Aynı ayda toplam yatırımların yüzde 65’i 1 ve 2’nci bölgelerde yoğunlaşmış, 5 ve 6’ncı bölgelerin toplam payı yüzde 14,5’te kalmıştır.” Açıklamada, geçen yılın Ekim ayında da benzer bir tablonun ortaya çıktığı vurgulandı.

‘Israr sonucu değiştirmeyecek’

Mevcut tablo ile mevcut teşvik sisteminde ısrar edilmesinin sonucu değiştirmeyeceğine işaret edilen açıklamada öneriler şu şekilde sıralandı: “Teşvik sisteminde esas amaç bölgeler arasındaki gelişmişlik farklarını azaltmaktır. Ancak bu sadece emek yoğun ve kırılgan sektörleri az gelişmiş bölgelere kaydırarak çözülecek bir sorun değildir. Bu bölgelerdeki yatırımcının mali yetersizliğini ve az gelişmişlik dezavantajlarını minimize edecek, bürokratik süreçlerin en aza indirgendiği kapsayıcı ve bütüncül bir yaklaşım sergilenmelidir.”

Diyarbakır DTSO Başkanı: Bölge avantajlara rağmen yatırım dışı bırakılıyor