Van’da yeşil alan alarm veriyor, parklar ATM’lerle doldu

Türkiye’nin yeşil alan bakımından en yetersiz kentlerinden biri olan Van’da, dinlenme, nefes alma ve sosyalleşme alanı olan parklara banka ATM’lerinin yerleştirilmesi tartışma yarattı.

Son dönemde kentteki bazı parklarda banka ATM’lerinin gelişi güzel konumlandırıldığı görülürken, paylaşılan görüntülerde bir park alanının adeta ATM noktalarına dönüştürüldüğü görülüyor. Aynı noktada farklı bankalara ait ATM’lerin yanı sıra ATM işletmecilerine ait cihazların da bulunması, kamusal alanların kullanım biçimine ilişkin soru işaretlerini beraberinde getiriyor.

Van’da yeşil alan zaten yetersiz

Van’ın yeşil alan sorunu yeni değil. Haziran 2026’da yayımlanan bir çalışmada, Van kent merkezinde kişi başına düşen aktif yeşil alan miktarının 4-5 metrekare seviyesinde kaldığı belirtilirken, bu rakamın Dünya Sağlık Örgütünün tavsiye ettiği 15 metrekarelik seviyenin oldukça altında olduğu ifade edildi. Aynı değerlendirmede Van’ın yeşil alan bakımından Türkiye’nin fakir kentlerinden biri olduğu vurgulandı. Van Büyükşehir Belediyesinin 2025-2029 Stratejik Planı’nda ise kişi başına düşen yeşil alan miktarının artırılması hedefleniyor. Planda yeni park alanları oluşturulması için yıllara göre hedefler belirlenirken, kişi başına düşen yeşil alan miktarının plan döneminde 3 metrekareden 4 metrekareye çıkarılması öngörülüyor. Bu tablo, Van’da yeni yeşil alanlara duyulan ihtiyacı ortaya koyarken, mevcut park alanlarının farklı amaçlarla kullanılmasını daha da tartışmalı hale getiriyor.

Standart 10 metrekare, Van bunun çok gerisinde

Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği kapsamında açık ve yeşil alanlar için kişi başına en az 10 metrekare standardı esas alınıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına ait bir belgede de şehirlerde kamusal yeşil alanların artırılması amacıyla bu standardın 10 metrekareden 15 metrekareye yükseltildiği belirtiliyor. Temmuz ayında Eski Ordu Evi alanının yapılaşmaya açılması tartışmaları sırasında konuşan Van Büyükşehir Belediyesi Eş Başkanı Abdullah Zeydan, kentte kişi başına düşen yeşil alan miktarının 1 metrekarenin bile altında, yaklaşık 70 santimetrekare olduğunu söyledi.

Dolayısıyla Van’da asıl ihtiyaç yeni ATM noktaları değil, yeni parklar, yeşil alanlar ve halkın ücretsiz kullanabileceği kamusal alanlar olarak öne çıkıyor.

Parklar vatandaş mı, bankaların mı?

Kentte yeşil alan miktarı bu kadar azken, halkın kullanımına ayrılmış parklarda ATM noktalarının çoğalması ise yeni bir tartışma başlatıyor.

Parklar; çocukların oynadığı, yaşlıların dinlendiği, vatandaşların oturduğu, insanların kent içerisinde nefes alabildiği kamusal alanlar. Bu alanların önemli bir bölümünün bankacılık hizmetleri için kullanılmaya başlanması, kamusal alanların ticari kullanımlara ne ölçüde açılabileceği sorusunu gündeme getiriyor.

Üstelik ATM’lerin yalnızca bir banka için değil, farklı bankalar ve özel ATM işletmecileri tarafından aynı alanlarda konumlandırılması, parkların giderek kamusal niteliğinden uzaklaştırıldığı eleştirilerine neden oluyor.

Van’da mevcut yeşil alanların korunması ve yeni yeşil alanların oluşturulması gerekirken, vatandaşlar kullanımındaki alanların ATM, büfe, reklam panosu veya başka ticari unsurlarla daraltılması yerine, kamusal alanların kamusal niteliğinin korunması gerektiği belirtiliyor.