Acıları, emekleri ve tanıklıkları zamanla toplumun hafızasına dönüşür

Apê Seyidxanê Boyaxçî’nin hayatı da böyle bir hikayedir.

Gerçek adı Seydo Şimşek olan Apê Seyidxanê, Ergani’nin
Deşta Gewranê bölgesinde dünyaya geldi
Halk arasında
Seyîdxanê Boyaxçî
Xalê Seyidxan ve Bilbilê Amedê adlarıyla tanındı
Ancak onu anlamlı kılan yalnızca bu isimler değildi
Asıl hikaye, yaşadığı hayatın içindeydi.

Seydo Şimşek daha çocuk yaşta anne ve babasını kaybetti Yetimlik, hayatının ilk büyük sınavı oldu
Bir süre halasının yanında kaldı
Daha sonra amcası ve yengesinin yanına geçti.

Çocukluğunda yaşadığı ağır bir olay ise hafızasında derin bir iz bıraktı.

Bir gün yengesi ineği sağarken küçük Seydo’dan ineğin başını tutmasını istedi
Seydo söyleneni yaptı
İneğin tekmesiyle süt yengesinin üzerine döküldü
Bunun öfkesi çocuktan çıkarıldı
Seydo ağır biçimde dövüldü
Uzun süre yataktan kalkamadı.

Yıllar sonra bu olayı anlatırken, Kimsenin ahı kimsede kalmaz dedi
Bu söz, çocuklukta yaşadığı acının hafızasında ne kadar derin yer ettiğini gösteriyordu.

Fakat onun hayatı yalnızca acılarla şekillenmedi
Apê Seyidxanê, yaşamını kendi emeğiyle kurmaya çalıştı.

Diyarbakır’a geldiğinde ayakkabı boyacılığı yapmaya başladı Sur’un tarihi sokaklarında yaklaşık çeyrek asır çalıştı Ayakkabı sandığı, fırçası ve boyası onun geçim kaynağıydı.

İnsanlar zamanla ona yaptığı işten dolayı “Boyaxçî” demeye başladı
Bu isim, Seydo Şimşek’le özdeşleşti
Böylece halkın hafızasında
Apê Seyidxanê Boyaxçî olarak yer etti.

Fakat Sur sokakları onun için sadece çalışma alanı değildi.

O sokaklarda insanları tanıdı. Hikayelerini dinledi
Acılarına ve sevinçlerine tanıklık etti
Yıllar boyunca birçok hayatın izini belleğinde biriktirdi.

Belki de bu birikim, daha sonra onun sesine dönüştü.

Çünkü Apê Seyidxanê’nin dengbêjliği, yaşamından ayrı düşünülemez
Dengbêjlik sadece ezgi söylemek değildir
Aynı zamanda hafızayı taşımaktır
Bir klam, bir insanın hikayesini yıllar sonrasına ulaştırabilir.

Apê Seyidxanê’nin sesinde de kendi hayatından izler vardı Çocukluk acıları, yoksulluk, emek ve Diyarbakır sokaklarında karşılaştığı insanlar onun dünyasını oluşturdu.

Bu nedenle söylediği klamlar yalnızca müzik olarak görülmemelidir
O sesin içinde bir hayat vardı Bir şehrin sokakları ve insanların hikayeleri vardı.

Yıllarca Sur’da ayakkabı boyayan Apê Seyidxanê’nin sesinin Diyarbakır Dengbêjler Evi’nde yankılanması da bu nedenle anlamlıydı
Sokakta emeğiyle yaşayan bir insan, zamanla sözlü kültürün taşıyıcılarından biri haline geldi.

Özellikle “Têlî” adlı klamı, onun dengbêjlik mirasının hatırlanan örneklerinden biri oldu
Sesi, Diyarbakır’ın eski sokaklarından bugüne uzanan bir iz bıraktı.

Apê Seyidxanê’nin hayatında aslında bir dönemin hikayesi saklıdır.

Yetim büyüyen bir çocuğun mücadelesi...

Yıllarca sokakta çalışan bir emekçinin alın teri...

İnsanları dinleyerek biriktirdiği hikayeler...

Ve bütün bunların klamlarla gelecek kuşaklara aktarılması...

Onun yaşamını değerli kılan da bu bütünlüktür.

Apê Seyidxanê, yaşadığı zorluklara rağmen çalıştı
Üretti
Kültürünü yaşattı
Hayatın içinden topladığı hikâyeleri sesiyle taşıdı.

5 Temmuz 2020’de Diyarbakır’da yaşamını yitirdi.

Ancak ölüm, bıraktığı izin sonu olmadı
Çünkü bazı insanlar arkalarında yalnızca bir isim bırakmaz
Bir ses, bir hikaye ve bir kültürel miras bırakırlar.

Apê Seyidxanê de böyle bir iz bıraktı.

Onun hayatı bize bir gerçeği hatırlatıyor
Bir toplumun tarihi sadece kitaplarda ve resmi belgelerde bulunmaz
Sokaklarda da yaşar
İnsanların hafızasında da saklıdır
Dengbêjlerin sesinde de geleceğe taşınır.

Apê Seyidxanê Boyaxçî bu hafızanın önemli tanıklarından biriydi.

Onu hatırlamak, yalnızca bir dengbêji anmak değildir Emeğiyle yaşayan insanları ve onların görünmeyen hikayelerini de hatırlamaktır.

Bir insanın ömrü sona erebilir. Fakat bıraktığı söz ve ses yaşamaya devam edebilir.

Bilbilê Amedê’nin sesi de bugün böyle yaşamaktadır.

Diyarbakır’ın sokaklarında emeğiyle geçen bir ömür...

Çocukluk acılarına rağmen ayakta kalan bir insan...

Ve hayatın içinden topladığı hikayeleri klamlarına taşıyan bir dengbêj...

Apê Seyidxanê Boyaxçî’nin hikayesi, Diyarbakır’ın hafızasında yaşamaya devam ediyor.

Mekanı cennet, ruhu şad olsun.

Ardında bıraktığı emek, söz ve kültürel miras daim olsun.

Bilbilê Amedê’nin sesi, onu sevenlerin gönlünde ve Diyarbakır’ın hafızasında yaşamaya devam etsin.