Özel okullara kayıt dönemleri gerek erken kayıt gerek sonradan kayıt gerekse süresinde kayıt dönemleri olarak karşımıza çıkmakta ve bu dönemler hem eğitim kalitesi hem de mali yükümlülükler açısından veliler ve özel kurumlar tarafından yasalarca taraflara yüklenen yükümlülükler üzerinden ilerleyen kritik dönemlerdir. Türkiye'de özel öğretim kurumları ile veliler arasındaki ilişki, temelde MEB Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında şekillenmektedir. 2026 yılı itibariyle güncel mevzuat ve uygulamalar ışığında, kayıt ve kayıt sildirme süreçlerine dair temel yasalar tarafından bu süreçlerin belirlenen hukuki çerçevesini ve süreçlere ait hukuki bilgileri kısaca özetleyeceğiz.

1-) KAYIT ŞARTLARI VE SÖZLEŞME: Özel okul ile veli arasında imzalanan "Öğrenci Kayıt Sözleşmesi", hukuki niteliği itibarıyla bir hizmet sözleşmesidir. Veliler bu süreçte "tüketici", özel okul ise "sağlayıcı" konumundadır. Yaşı itibariyle yasal sorumlu öğrenciyi temsilen velisidir. (veli çocuğun anne- babası, bulunmamaları halinde ise yasal velayet görevine sahip yani veli sıfatına sahip diğer kişilerdir)

Yıllık ücret artışının sınırı nasıl belirlenir?

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖZEL ÖĞRETİM KURUMLARI YÖNETMELİĞİ 53.Maddesi'nin 1.Fıkrası '' bir önceki yılın Aralık ayı yıllık Yurt içi ÜFE+bir önceki yılın Aralık ayı yıllık TÜFE)/2]x1,05 oranından fazla artış yapılamaz.'' hükmü gereğince öğrenci için bir önceki yıl ödenen ücrete bir önceki yılın ARALIK ayına ait Üretici Fiyat Endeksi ve Tüketici Fiyat Endeksi oranlarının ortalamasının 1.05 ile çarpılması sonucu elde edilen orandan fazla zam yapılamaz. Yani önceki yıl için ödenen ücrete yapılacak maksimum zam oranı ''önceki yılın ARALIK ayına ait ÜFE-TÜFE oranlarının ortalamasının 1.05 oranı ile çarpılması neticesinde ortaya çıkacak oran'' olacaktır. Bu tavan oranın üzerinde yapılan zamlar "haksız şart" olarak değerlendirilecektir ve sözleşmenin ihlalini teşkil edecektir.

Ek ücret talep edilebilir mi

MEB'in güncel genelgelerine göre, okullar "genel gider" veya "diğer ücretler" gibi ucu açık başlıklarla, somut bir hizmete dayanmayan ek ücretler talep edemezler. Yemek, servis ve kırtasiye gibi hizmetler ise isteğe bağlı olup zorunlu değildir ve sözleşme ile zorunlu hale getirilmeleri mümkün değildir; ancak bu hizmetlerin kararlaştırılması halinde bedellerinin sözleşmede net bir şekilde ayrıca belirtilmesi gerekmekte olup eğitim ücretine dahil edilmesi suretiyle ödeme kalemi olarak sözleşmede belirtilmesi kural olarak mümkün değildir.

2-) Kayıt sildirme ve ücret iadesi şartları

Kayıt sildirme işlemlerinde iade edilecek tutar, işlemin ne zaman yapıldığına bağlı olarak değişiklik gösterir. MEB Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 56. Maddesi bu konuyu net şekilde açıklamaktadır. Bu hususta yine Yargıtay'ın güncel içtihatları pratik olarak aynı maddenin geçerliliğini korumaktadır.

1. Durum: Öğretim yılı başlamadan önce iptal

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖZEL ÖĞRETİM KURUMLARI YÖNETMELİĞİ 56/1Maddesi'ne göre

Eğitim dönemi henüz başlamadan kaydını sildirmek isteyen velilere, ödedikleri yıllık ücretin %10'u kesilerek geri kalan tutar iade edilir. (YARGITAY ÜÇÜNCÜ HUKUK DAİRESİ'nin Esas: 2022/3046, Karar:2022/5417, Tarih:02.06.2022 künyeli ve YARGITAY ONÜÇÜNCÜ HUKUK DAİRESİ'nin Esas: 2017/8224, Karar: 2018/9262, Tarih: 10.10.2018 künyeli ilamları da bu yöndedir.)

Kritik İstisna: Eğer öğrenci, sınavla öğrenci kabul eden resmi bir devlet okulunun (LGS ile yerleşilen anadolu ve fen liseleri gibi.) 9. sınıfına kayıt yaptırdığını belgelerse, her ne kadar daha öncesinde ücret ödeyerek özel bir okula kayıt yaptırsa bile bu durumda özel okul iade talebi karşısında herhangi bir kesinti yapmadan ücretin tamamını iade etmek zorundadır. (MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖZEL ÖĞRETİM KURUMLARI YÖNETMELİĞİ 56.Maddesi'nin 3.Fıkrası: Öğretim yılı başlamadan sınavla öğrenci alan resmî okulların 9 uncu sınıflarına kayıt yaptırdığını belgelendirenlere öğrenci kayıt sözleşmesinde belirlenen yıllık ücretin tamamı iade edilir.)

2.Durum: Öğretim yılı başladıktan sonra iptal

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖZEL ÖĞRETİM KURUMLARI YÖNETMELİĞİ'nin 56/2.Maddesi'ne göre okul açıldıktan sonra kayıt sildirilmesi durumunda yıllık eğitim ücretinin %10'u tutarının ve öğrencinin eğitim gördüğü ders saati sayısı toplam eğitim ders saati sayısına göre oranlanır, bu oran üzerinden hesaplanan tutarın kesinti yapılması üzerine kalan tutar veliye iade edilir. (MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖZEL ÖĞRETİM KURUMLARI YÖNETMELİĞİ'nin 56/2.Maddesi: Dönem başladıktan sonra ayrılanlara kursiyer kayıt sözleşmesinde belirlenen öğrenim ücretinin yüzde onu ile öğrenim gördüğü ders saati sayısına göre hesaplanan miktarın dışındaki kısmı iade edilir.)

3-) Mesafeli sözleşme halinde sözleşmeden cayma hakkının kullanılması

Kayıt işlemi okul binası dışında (örneğin okulun web sitesi üzerinden, telefon görüşmesi, mail görüşmesi suretiyle netice olarak mesafeli olacak surette) yapıldıysa, velinin bu halde sözleşme tarihinden itibaren 6502 Sayılı Yasa'nın 48.Maddesi kapsamında kendisine cayma süresinin bildirilmesi şartı ile 14 gün içinde hiçbir gerekçe göstermeksizin %10 tutar veya herhangi bir cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkı bulunmaktadır.

4-) Uyuşmazlık halinde başvurulması gereken hukuki çözüm yolları nelerdir?

Özel okul yönetimi ile veliler arasında fahiş zam konusunda veya ücret iadesi konusunda anlaşmazlık yaşanması durumunda veliler şu yollara başvurabilir:

A-) Tüketici hakem heyetleri

2026 yılı için belirlenen parasal sınırlar dahilindeki uyuşmazlıklarda (ücret iadesi, haksız kesinti vb.) veliler ikametgahın bulunduğu yerdeki veya okulun bulunduğu yerdeki Tüketici Hakem Heyetine hiçbir ücret ödemeden (harç-yargı gideri vs) ücretsiz başvurabilirler. 2026 yılı için 186.000 TL tutara kadar olan uyuşmazlıklarda Tüketici Hakem Heyetleri görevlidir. Tüketici Hakem Heyet'ine veliler e-Devlet üzerinden ücretsiz başvuru yapabilme imkanına sahiptirler.

B-) Arabuluculuk ve tüketici mahkemeleri

186.000 TL ve üzerinde yer alan tutarlar için ise Tüketici Mahkemeleri görevlidir. Hakem heyeti sınırını aşan tutarlar için uyuşmazlığın tüketici uyuşmazlığı olmasından ötürü zorunlu arabulucu sürecine tabi olmasından dolayı dava açmadan önce arabulucuya başvuru yapılması zorunludur. Arabulucu süreci neticesinde anlaşma sağlanmaması durumunda veli- tüketici sıfatıyla açacağı davada ikametgahının bulunduğu yer tüketici mahkemesinde ya da okulun bulunduğu yer tüketici mahkemesinde harç ve yargılama gideri ödemek suretiyle bedel iadesi talepli davasını açabilecektir. (Veli ödeme gücünden yoksun olduğunu delillerle ispat ederse adli yardım kurumundan yararlanmak suretiyle harç-yargı gideri ödemeksizin bu davayı açabilecektir)

5-) Kayıt sildirme süreçleri

Bu süreçlerin veliler tarafından sağlıklı ve taraf iradelerine uygun şekilde yasaların tanıdığı haklar çerçevesinde yürütülebilmesi için öğrenci kayıt sözleşmelerinin ve ücret sözleşmelerinin bir nüshasının veli tarafından alınarak saklanması ve yine öğrencinin kaydının değiştirilmesinden kaynaklı ücret iadesi taleplerinin tamamının yazılı şekilde okul yönetimine iletilmesi önerilmektedir. Keza yine özel okullara yapılacak ödemelerin banka kanalı ile yapılması, ödemelerin yetkili özel okulun banka hesabına ödeme açıklamasının net bir şekilde yazılması suretiyle yapılması büyük önem taşımaktadır.