Diyarbakır’da araç kullanan herkesin ortak bir bilgisi vardır: Şehir içi yolları ezberlemek. Hangi caddede büyük çukur var, hangi sokakta kaldırım yola taşmış, hangi güzergahta kablo veya kanalizasyon çalışması yüzünden yarık açılmış, hangi yolda amortisörler en az hasar alır…

Bunlar artık navigasyondan daha güvenilir bilgiler haline geldi. On üç yıldır direksiyon başında olan bir yurttaşın anlattığı gibi, her kış sonrası yenilenen çukurlar ve bozuk yamalar, sürücüleri sürekli “güncelleme” ye zorluyor. Seyrantepe kavşağı ve çevresi ise bu listenin başında duruyor.

2025’te yağan yoğun kar, o dönemki beceriksizliğin en net göstergesi oldu. Kar temizliği günlerce yapılmadığı için şehir adeta felç olmuştu. En geniş arterlerde bile trafik bir anda durma noktasına geldi; daralan yollar, insanların kuralsızlığı ve sabırsızlığıyla birleşince kilitlenmeler kaçınılmaz hale geldi. Yerel yönetim ile Karayolları ve diğer kurumlar arasındaki koordinasyon eksikliği, vatandaşı cezalandıran bir duruma dönüştü. Yoğun karın ardından bazı çalışmalar başlatıldı; ancak bunlar yetersiz, geçici ve parçalı kaldı. Kış sonrası bozulan yollar için geçici yamalar yapıldı, kalıcı çözümler ise hava şartlarına bağlandı.

Asıl sorun, aynı beceriksizliğin 2026’ya taşınmış olmasıdır. 2026 yaz ve sonbahar sezonunda da bakım-onarım ihmal edildi. 2025 kışında açılan yaralar kapanmadı; çukurlar büyüdü, yamalar döküldü, arterler yeniden bozuldu. Özellikle Seyrantepe-Silvan güzergâhında DİSKİ ve Karayollarının ortak yürüttüğü kanalizasyon ve asfalt çalışmaları, Ekim ayından itibaren trafiği felç etti. “20 gün sürecek” denilen işler uzadı; Dicle Üniversitesi Hastanesi’ne ulaşım zorlaştı, ambulanslar bile güçlük çekti, öğrenciler ve çalışanlar saatlerce yolda kaldı. Ana arterler ihmal edilirken, trafik akışını hızlandıracak giriş-çıkış kavşak sayısı da kısıtlı kaldı. Bu sorunu yalnızca hız limiti koyup ceza keserek çözmek mümkün değildir. 2025’te yaşananlar, 2026’da da tekrarlanmaya devam ediyor.

Aynı zamanda vatandaşın ulaşım hakkı, kimi kooperatiflerin, taksi plakalarının ve özel firmaların insafına terk edilmiş durumda. Kalabalık otobüsler, düzensiz seferler, taksimetre açmayan taksiciler, güzergâh dışına çıkan minibüsler, pahalı ve kontrolsüz ücretler, engelli ve yaşlı erişiminin zayıf kalması… Ücretle sunulan bir hizmette insan onuruna yakışmayan görüntüler insanı derinden üzüyor. Belediye bu hakkı korumak ve yönetmekle yükümlüyken, kararlarını alırken çoğu zaman halkın menfaatini değil, mevcut düzenin devamını önceleyen bir yaklaşım sergiliyor. Kurumlar arasında sorumluluk atma oyunu sürüyor: “Bu Karayollarının işi”, “Bu belediyenin alanı”, “DİSKİ altyapıyı yeniliyor” … Halk ise ortada kalıyor. Şehir büyürken altyapı aynı hızda büyümüyor; sonuç, geriye gidiş ve sürekli mağduriyet.

Eleştiri yetmez. İlke, koordinasyon ve somut çözüm birlikte gelmeli. Belediye ve ilgili kurumlar, vatandaşın ulaşım hakkını koruyan, firmaları denetleyen, koordinasyonu sağlayan ve kararlarını halkın menfaatine göre alan bir konumda mı duruyor? Cevap net olmalıdır: İnsanca yolcu taşıma ilkesi benimsenmeli; altyapı, planlama ve denetim bu ilke üzerine inşa edilmelidir.

Bu çerçevede yapılması gerekenler açıktır:

- Kış hazırlığı ve koordinasyon. 2025’te yaşanan mağduriyetin tekrarlanmaması için kar temizliği ve acil müdahale planları, yerel yönetim ile Karayolları ve diğer kurumlar arasında önceden netleştirilmeli, sorumluluklar yazılı hale getirilmelidir.

- Yaz bakım-onarım takvimi ve şeffaflık. Kış sonrası hasar tespitleri ilkbaharda tamamlanmalı; Seyrantepe kavşağı başta olmak üzere öncelikli arterler kamuoyuna açık bir takvimle onarılmalıdır. Yapılan işlerin maliyeti ve malzeme kalitesi açıklanmalıdır.

- Kavşak ve çevre yolu planlaması. Trafik akışını hızlandıracak giriş-çıkış kavşak sayısı artırılmalı, çevre yolu projeleri hızlandırılmalıdır. Hız limiti ve ceza tek başına çözüm değildir; fiziksel altyapı yetersizliği giderilmelidir.

- Mevcut raylı sistemin kısa vadeli kullanımı. Uzun vadeli projeler beklenirken, mevcut raylı sistem altyapısının yolcu taşımada daha etkin kullanılması için kısa vadeli planlar yapılmalıdır. Otobüs frekansları artırılmalı, alternatif güzergâhlar güçlendirilmelidir.

- Otopark kapasitesinin artırılması. Şehir merkezinde ve kritik noktalarda otopark sayısı yükseltilerek yol kenarı park baskısı ve daralan yollardaki kilitlenmeler azaltılmalıdır.

- Belediye denetimi ve halkın menfaati. Kooperatif ve firmalar, sefer saatlerinden araç temizliğine, şoför davranışından engelli erişimine kadar belediyenin belirlediği standartlara uymak zorunda olmalıdır. Tarife, hat ve ihale kararlarında plaka sahiplerinin çıkarları değil, yolcunun güvenli, ucuz, düzenli ve saygın şekilde taşınması esas alınmalıdır.

- Gelirlerin bakıma dönüşümü. Toplu taşıma gelirlerinin belirli bir oranının araç yenileme, bakım-onarım ve altyapı iyileştirmesine aktarılması sağlanmalı; bu oranlar kamuoyuna açıklanmalıdır.

- Vatandaş katılımı. Yol durumu, kar birikimi, sefer aksaklıkları ve şikâyetler etkin şekilde toplanmalı; sonuçları takip edilebilir olmalıdır.

Diyarbakır, yollarını ezberleyen değil, yolları güvenle kullanılan; ulaşımı firmaların insafına ve kurumlar arası koordinasyonsuzluğa bırakılan değil, belediyenin sorumluluğunda ve insan onuruna yaraşır şekilde yönetilen bir şehir olmalıdır. 2025’in yoğun karı ve sonrasındaki yetersiz çalışmalar ile 2026’daki ihmaller ve uzayan yol kapatmaları, aynı beceriksizliğin devam ettiğini gösteriyor. Ücretle sunulan bir hizmette insan onuruna yakışmayan görüntüler kabul edilemez. Yetkililer, oy aldıkları halkın günlük hayatını kolaylaştırmakla yükümlüdür.

Ulaşım hakkı ne bozuk asfalta ne temizlenmeyen kara ne ihmal edilen bakımlara ne de kooperatiflerin keyfine terk edilecek kadar önemsizdir. Seyrantepe kavşağından başlayarak hem yolların hem taşıma sisteminin hem de kurumlar arası koordinasyonun düzeltilmesi artık ertelemeye gelmeyecek bir önceliktir.

Bir yurttaşın sesi, bir gazetecinin kalemiyle…