Diyarbakır kalesinin görünüşünü bozan, dokuya uygun olmayan, dikkati dağıtan, bütünlüğünü izlemeyi engelleyen her yapı ya da ek tespit edilerek kaldırılmalıdır.

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi, Fiskaya Sosyal Tesisleri girişindeki metal yapı, bu tesisin içinde bedene eklenen dikenli teller ve Mardinkapı ile Urfakapı arasında sur içine bakan bedende açılan Diyarbakır Hasır Evi El Sanatları Mağazasının camekanlı kapısı tarihi dokuya uygun ekler midir? Değildir!

Keçi burcunun etrafında sarılı ‘unutulmuş’ metal iskeleler de henüz iki yıllık ömrü ile kalemiz tarihine turistlerin fotoları aracılığı ile geçti.

Sosyal tesis girişindeki metal yapı, beden üzerindeki dikenli teller ve mağazanın camekanlı dış kapısı dizayn edilirken ilgili kurumların izni ve onayı ile yapılmış olmalı. Eğer böyle bir izin gerekmeden ekler yapıldıysa bu durum değişmelidir. Eğer kurumların ve kurulun izni ile yani itirazsızlığı ile yapılmışsa daha büyük sorunumuz var demektir.

İster resmi kurumun, ister özel işletmecilerin tarihi dokuya uygun olmayan ek için harcadığı para, zaman ve emek lüzumsuz bir kayıptır ve ayrıca fotolarla, videolarla dünyaya yayılmaktadır. Onlarca yıldır Hasan Paşa Hanı ile bütünleşen, Hasan Paşa Hanı’nın da tarihine dahil olan klimalar ve hortumlar gibi..

Tarihi dokuya aykırı çalışmalar yapmamak, yapılana işaret edip değiştirilmesini istemek sadece girişimcilerin, işletmecilerin değil, ilgili resmi kuruluşların ve dünyalıların da sorumluluğudur. Girişimciler tarihi dokuya eklemeler yaparken mutlaka iyi niyetlidir ancak yapılmak istenen eklerin tarihi dokuya zarar vermemesi ve dokuya görünüş uygunluğunun izni resmi kurumların ve kurulların sorumluluğundadır.

Surların içi ve dışı ile kale içindeki yapıların dış cephesi ve iç kısımları bir de tarihi dokuya uygun ekler dikkate alınarak denetlenmeli, bir durum tespiti yapılmalı, tarihi dokuya ve tarih alana uygun olmayan ekler bir an önce kaldırılmalı ve uygun olanlar yapılmalıdır. Eğer eklerin masrafı özel işletme tarafından karşılanmışsa ancak eklemeler resmi izinle yapılmışsa tarihi dokuya yeniden ancak uygun yapılacak eklemelerin masrafları da izni veren kurum ya da kurul tarafından karşılanmalıdır çünkü izni veren sorumlu ve yükümlü olmalıdır.

Sorunun ve çözümün bir muhatabı Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü, Diyarbakır İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Diyarbakır Vakıflar İl Müdürlüğü, Diyarbakır Valiliği, Sur Kaymakamlığı, Büyükşehir Belediyesi, Sur Belediyesidir. Diğer muhatabı ise Diyarbakır’da yaşayan her bireydir. Diğer muhatap ise dünyanın diğer bireyleridir..

Diyarbakır’da tarihi eserlerin ve kültürel alanların korunmasına kalenin, kale dışının ve kale içi yapıların her noktasının estetik bütünlüğü de dahildir.

Kalenin ve kale içi yapılarının binlerce yıllık bir diğerine uyumlu estetiğinin ayırdına varmak, heyecan duymak ve buna saygı göstermek..